Mantra 3
Sukta 9.47
Devata: Soma (Pavamāna), with explicit linkage to Indra’s power (indriya, vajra)
Samhita Patha (Devanagari)
आत्सोम इन्द्रियो रसो वज्रः सहस्रसा भुवत् । उक्थं यदस्य जायते ॥
Samhita Patha (IAST)
आत्सोम॑ इन्द्रि॒यो रसो॒ वज्र॑: सहस्र॒सा भु॑वत् । उ॒क्थं यद॑स्य॒ जाय॑ते ॥
Transliteration
āt sóma indriyò raso vájraḥ sahasrasā́ bhuvat | uktháṃ yád asya jā́yate ||
Translation
From this Soma there arises the force of Indra—its rapture becomes the thunderbolt of a thousand powers—whenever the word of praise is born from him (in us).
Padapatha (Word Analysis)
आत् । सोमः॑ । इ॒न्द्रि॒यः । रसः॑ । वज्रः॑ । स॒ह॒स्र॒ऽसाः । भु॒व॒त् । उ॒क्थम् । यत् । अ॒स्य॒ । जाय॑ते ॥आत् । सोमः । इन्द्रियः । रसः । वज्रः । सहस्रसाः । भुवत् । उक्थम् । यत् । अस्य । जायते ॥āt | somaḥ | indriyaḥ | rasaḥ | vajraḥ | sahasra-sāḥ | bhuvat | uktham | yat | asya | jāyate
Word by Word
आत्then; thereupon
आत्:
—
TypeIndeclinable
Rootआत् (निपात; प्रायः अथ/ततः-अर्थे)
सोमःSoma
सोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
इन्द्रियःIndra-like; belonging to Indra
इन्द्रियः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक; इन्द्र-सम्बन्धी)
रसःjuice; sap; essence
रसः:
Kartā (समास/समनाधिकरणे सोमस्य)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
वज्रः(as) a thunderbolt; vajra
वज्रः:
Kartā (समनाधिकरणे; उपमा/रूपकभावे)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
सहस्रसाwith thousandfold power; very mighty
सहस्रसा:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootसहस्रसा (प्रातिपदिक; सहस्र + सा/सन्-प्रत्ययः; ‘सहस्र-शक्त्या/बलात्’ इत्यर्थे)
अभवत्became; came to be
अभवत्:
—
TypeVerb
Rootभू (धातु)
उक्थम्hymn of praise; recitation
उक्थम्:
Kartā (जायते इत्यस्य) / Karma (यद्-सम्बन्धे सन्दिग्धम्)
TypeNoun
Rootउक्थ (प्रातिपदिक)
यत्which; when
यत्:
—
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof him/it (of Soma)
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जायतेis born; arises
जायते:
—
TypeVerb
Rootजन् (धातु)