Mantra 6
Sukta 9.41
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
परि णः शर्मयन्त्या धारया सोम विश्वतः । सरा रसेव विष्टपम् ॥
Samhita Patha (IAST)
परि॑ णः शर्म॒यन्त्या॒ धार॑या सोम वि॒श्वत॑: । सरा॑ र॒सेव॑ वि॒ष्टप॑म् ॥
Transliteration
pári naḥ śarma-yántyā dhā́rayā soma viśvátas | sárā raséva viṣṭápam ||
Translation
Encircle us, O Soma, from every side with your stream that brings peace and shelter; flow through our world of settled being like rasa itself—pure essence moving everywhere.
Padapatha (Word Analysis)
परि॑ । नः॒ । श॒र्म॒ऽयन्त्या॑ । धार॑या । सो॒म॒ । वि॒श्वतः॑ । सर॑ । र॒साऽइ॑व । वि॒ष्टप॑म् ॥परि । नः । शर्मयन्त्या । धारया । सोम । विश्वतः । सर । रसाइव । विष्टपम् ॥pari | naḥ | śarma-yantyā | dhārayā | soma | viśvataḥ | sara | rasā-iva | viṣṭapam
Word by Word
परिaround, all around
परि:
Adhikaraṇa (परिसर/व्याप्ति-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
णःfor us / of us
णः:
Sampradāna (हित-लाभार्थं) / सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शर्मयन्त्याby (her/its) gladdening/protecting (stream)
शर्मयन्त्या:
Karaṇa (यया/येन साधनभूतेन)
TypeAdjective (participle)
Rootशर्मयन्ती (शर्मय्-धातोः caus. वर्तमान-कृदन्त; प्रातिपदिक: शर्मयन्ती)
धारयाby the stream, by the flow
धारया:
Karaṇa (instrument/means; ‘by the stream/flow’)
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
(सम्बोधन) — addressed entity
TypeNoun (vocative)
Rootसोम (प्रातिपदिक)
विश्वतःfrom all sides, everywhere
विश्वतः:
Adhikaraṇa (व्याप्ति/दिशा-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootविश्वतः (अव्यय; ‘विश्व’ + तस्)
सराflow, run
सरा:
(क्रिया) — addressed to Soma
TypeVerb
Rootसृ (धातु; ‘सरणे/गत्यर्थे’)
रसेवlike (with) juice; like sap
रसेव:
Karaṇa/उपमान (comparison: ‘like with juice/like juice’)
TypeNoun + Indeclinable
Rootरस (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)
विष्टपम्the expanse/seat (world-space), the firm region
विष्टपम्:
Karma (what is reached/filled/flowed to)
TypeNoun
Rootविष्टप (प्रातिपदिक)