Mantra 2
Sukta 9.36
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
स वह्निः सोम जागृविः पवस्व देववीरति । अभि कोशं मधुश्चुतम् ॥
Samhita Patha (IAST)
स वह्नि॑: सोम॒ जागृ॑वि॒: पव॑स्व देव॒वीरति॑ । अ॒भि कोशं॑ मधु॒श्चुत॑म् ॥
Transliteration
sá váhniḥ sóma jā́gṛviḥ páv asva deva-vī́r áti | abhí kóśaṃ madhú-ścutam ||
Translation
O Soma, the carrier-flame, the wakeful one—flow in your purification beyond, toward the god-heroic state; press on to the vessel that drips with honeyed delight.
Padapatha (Word Analysis)
सः । वह्निः॑ । सो॒म॒ । जागृ॑विः । पव॑स्व । दे॒व॒ऽवीः । अति॑ । अ॒भि । कोश॑म् । म॒धु॒ऽश्चुत॑म् ॥सः । वह्निः । सोम । जागृविः । पवस्व । देववीः । अति । अभि । कोशम् । मधुश्चुतम् ॥saḥ | vahniḥ | soma | jāgṛviḥ | pavasva | deva-vīḥ | ati | abhi | kośam | madhu-ścutam
Word by Word
सःhe (that one)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
वह्निःthe bearer/impelling fire (Agni-like)
वह्निः:
कर्तृ (सः इति सर्वनामस्य विशेषण/समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootवह्नि- (प्रातिपदिक; ‘carrier, fire, impeller’)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ (समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootसोम- (प्रातिपदिक)
जागृविःwakeful, vigilant
जागृविः:
कर्तृ (सोमस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootजागृवि- (प्रातिपदिक; ‘wakeful, vigilant’) < √जागृ (जागरणे)
पवस्वpurify yourself / flow clear
पवस्व:
क्रिया
TypeVerb
Root√पू (पवने/शोधने) → पवते
देववीरतिO (Soma) of divine heroes / O leader amid the gods’ heroes
देववीरति:
सम्बोधन (आह्वानम्)
TypeNoun (vocative compound)
Rootदेव- + वीरति- (प्रातिपदिक; ‘host/line of heroes’; RV-विशेष प्रयोग)
अभिtowards, onto
अभि:
दिशा/उपसर्ग-सम्बन्धः (क्रियायाः ‘पवस्व’ इत्यस्य)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
कोशम्into the vessel/receptacle (vat)
कोशम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकोश- (प्रातिपदिक)
मधुश्चुतम्honey-dripping, sweet-flowing
मधुश्चुतम्:
कर्म (कोशम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (past participial compound)
Rootमधु- + च्युत/चुत- (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √च्यु/च्युत् (स्रवणे/पतने) ; RV-रूप: चुत