Mantra 1
Sukta 9.36
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
असर्जि रथ्यो यथा पवित्रे चम्वोः सुतः । कार्ष्मन्वाजी न्यक्रमीत् ॥
Samhita Patha (IAST)
अस॑र्जि॒ रथ्यो॑ यथा प॒वित्रे॑ च॒म्वो॑: सु॒तः । कार्ष्म॑न्वा॒जी न्य॑क्रमीत् ॥
Transliteration
ásarji rathyó yáthā pavítre camvóḥ sutáḥ | kā́rṣman vājī́ ny àkramīt ||
Translation
Released like a chariot-racer, the pressed Soma enters the filter and the two bowls; as a bringer of plenitude of force, he strides down into the working-field of the rite.
Padapatha (Word Analysis)
अस॑र्जि । रथ्यः॑ । य॒था॒ । प॒वित्रे॑ । च॒म्वोः॑ । सु॒तः । कार्ष्म॑न् । वा॒जी । नि । अ॒क्र॒मी॒त् ॥असर्जि । रथ्यः । यथा । पवित्रे । चम्वोः । सुतः । कार्ष्मन् । वाजी । नि । अक्रमीत् ॥asarji | rathyaḥ | yathā | pavitre | camvoḥ | sutaḥ | kārṣman | vājī | ni | akramīt
Word by Word
असर्जिwas released/was let flow
असर्जि:
—
TypeVerb
Rootसृज्
रथ्यःfit for a chariot; chariot-going
रथ्यः:
Kartā (with असर्जि) / qualifier of the subject (Soma)
TypeAdjective
Rootरथ्य (प्रातिपदिक) < रथ
यथाas, like
यथा:
—
TypeIndeclinable
Rootयथा
पवित्रेin/through the filter (sieve)
पवित्रे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
चम्वोःof the two bowls/vessels
चम्वोः:
Ṣaṣṭhī-sambandha (relation)
TypeNoun
Rootचमू (प्रातिपदिक)
सुतःpressed, expressed (Soma)
सुतः:
Kartā (with असर्जि) / qualifier of Soma
TypeParticiple (Adjective) / Noun-epithet
Rootसु (धातु) → सुत (कृदन्त)
कार्ष्मन्in the furrow/track (plough-track)
कार्ष्मन्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootकार्ष्मन् (प्रातिपदिक)
वाजीthe racer/steed; swift one
वाजी:
Kartā (with न्यक्रमीत्)
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
निdown, into, along
नि:
—
TypePreverb
Rootनि
अक्रमीत्stepped/went
अक्रमीत्:
—
TypeVerb
Rootक्रम्