Mantra 3
Sukta 9.34
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
वृषाणं वृषभिर्यतं सुन्वन्ति सोममद्रिभिः । दुहन्ति शक्मना पयः ॥
Samhita Patha (IAST)
वृषा॑णं॒ वृष॑भिर्य॒तं सु॒न्वन्ति॒ सोम॒मद्रि॑भिः । दु॒हन्ति॒ शक्म॑ना॒ पय॑: ॥
Transliteration
vṛ́ṣāṇam vṛ́ṣa-bhir yatám sunvánti sómam ádri-bhiḥ | dúhanti śákmanā páyaḥ ||
Translation
The strong One, urged on by the strong, they press the Soma with the stones; they milk out with skill the nourishing essence—inner sweetness and strength.
Padapatha (Word Analysis)
वृषा॑णम् । वृष॑ऽभिः । य॒तम् । सु॒न्वन्ति॑ । सोम॑म् । अद्रि॑ऽभिः । दु॒हन्ति॑ । शक्म॑ना । पयः॑ ॥वृषाणम् । वृषभिः । यतम् । सुन्वन्ति । सोमम् । अद्रिभिः । दुहन्ति । शक्मना । पयः ॥vṛṣāṇam | vṛṣa-bhiḥ | yatam | sunvanti | somam | adri-bhiḥ | duhanti | śakmanā | payaḥ
Word by Word
वृषाणम्the bull (Soma), the strong one
वृषाणम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन् (प्रातिपदिक) < √वृष् (वर्षणे/सेचने; बलवृद्धौ)
वृषभिःwith/through the bulls (i.e., strong men/pressers)
वृषभिः:
करण
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक) < √वृष्
यतम्(him) they guide/drive
यतम्:
—
TypeVerb (finite) / participial-looking form
Root√यम् (यच्छति ‘to restrain/guide/drive’)
सुन्वन्तिthey press (out)
सुन्वन्ति:
कर्तृ
TypeVerb (finite)
Root√सु (सवने ‘to press, extract’)
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
अद्रिभिःwith the pressing-stones
अद्रिभिः:
करण
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक) ‘stone, pressing-stone’
दुहन्तिthey milk/draw
दुहन्ति:
कर्तृ
TypeVerb (finite)
Root√दुह् (दोहने ‘to milk, draw’)
शक्मनाwith strength; mightily
शक्मना:
करण
TypeNoun (instrumental of manner)
Rootशक्मन् (प्रातिपदिक) ‘strength, might, effective power’
पयःmilk; sap; (Soma) juice
पयः:
कर्म
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक) ‘milk; sap; (Soma-)juice’