Mantra 4
Sukta 9.33
Rishi: Soma-Pavamāna seer tradition (exact rishi uncertain in provided input).
Devata: Soma Pavamāna (with Vāc and Go imagery).
Chandas: Likely Triṣṭubh (needs verification).
Samhita Patha (Devanagari)
तिस्रो वाच उदीरते गावो मिमन्ति धेनवः । हरिरेति कनिक्रदत् ॥
Samhita Patha (IAST)
ति॒स्रो वाच॒ उदी॑रते॒ गावो॑ मिमन्ति धे॒नव॑: । हरि॑रेति॒ कनि॑क्रदत् ॥
Transliteration
tisró vā́ca úd īrate gā́vo mimanti dhenávaḥ | hárir eti kánikradat ||
Translation
Three utterances rise up; the Rays low like milch-cows; and the tawny one moves on, crying out—Soma’s delight-force announcing its victorious passage.
Padapatha (Word Analysis)
ति॒स्रः । वाचः॑ । उत् । ई॒र॒ते॒ । गावः॑ । मि॒म॒न्ति॒ । धे॒नवः॑ । हरिः॑ । ए॒ति॒ । कनि॑क्रदत् ॥तिस्रः । वाचः । उत् । ईरते । गावः । मिमन्ति । धेनवः । हरिः । एति । कनिक्रदत् ॥tisraḥ | vācaḥ | ut | īrate | gāvaḥ | mimanti | dhenavaḥ | hariḥ | eti | kanikradat
Word by Word
तिस्रःthree
तिस्रः:
कर्तृ (समूह-कर्तृ; ‘वाचः’ का विशेषण)
TypeNoun/Adjective (numeral)
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → तिसृ
वाचःvoices / utterances
वाचः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
उदीरतेrise up / are uttered
उदीरते:
क्रिया
TypeVerb
Root√ईर्/√इर् (गतौ/प्रेरणे) + उद्
गावःcows
गावः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
मिमन्तिlow / bellow
मिमन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√मा (माने/मिमाते; ‘to bellow/low’ in Vedic usage)
धेनवःmilch-cows
धेनवः:
कर्तृ (गावः का विशेषण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
हरिःthe tawny one (Soma)
हरिः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootहरि (प्रातिपदिक)
एतिgoes / comes
एति:
क्रिया
TypeVerb
Root√इ (गतौ)
कनिक्रदत्crying repeatedly / resounding
कनिक्रदत्:
क्रिया (हरिः का क्रियाविशेषणात्मक/सहक्रिया)
TypeVerb (intensive/iterative nuance)
Root√क्रन्द् (शब्दे) with intensive/reduplicated stem कनि-क्रद्