Mantra 6
Sukta 9.19
Rishi: Pavamāna Soma seer tradition (RV 9).
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
उप शिक्षापतस्थुषो भियसमा धेहि शत्रुषु । पवमान विदा रयिम् ॥
Samhita Patha (IAST)
उप॑ शिक्षापत॒स्थुषो॑ भि॒यस॒मा धे॑हि॒ शत्रु॑षु । पव॑मान वि॒दा र॒यिम् ॥
Transliteration
úpa śikṣāpatásthuṣo bhíyasam ā́ dhehi śátruṣu | pávamāna vidā́ ráyim ||
Translation
Teach us from near: lay fear upon the adversaries who would rise against us; O Pavamāna, win for us the plenitude of being (rāyí).
Padapatha (Word Analysis)
उप॑ । शि॒क्ष॒ । अ॒प॒ऽत॒स्थुषः॑ । भि॒यस॑म् । आ । धे॒हि॒ । शत्रु॑षु । पव॑मान । वि॒दाः । र॒यिम् ॥उप । शिक्ष । अपतस्थुषः । भियसम् । आ । धेहि । शत्रुषु । पवमान । विदाः । रयिम् ॥upa | śikṣa | apa-tasthuṣaḥ | bhiyasam | ā | dhehi | śatruṣu | pavamāna | vidāḥ | rayim
Word by Word
उपnear; towards; up (prefix: ‘towards/near’)
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/निपात)
शिक्षाteach; instruct; train
शिक्षा:
—
TypeVerb
Root√शिक्ष् (शिक्षँ) / शिक्ष (प्रातिपदिक)
अपतस्थुषःof the steadfast/abiding one (epithet)
अपतस्थुषः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootअपतस्थु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासाधारित) ← √स्था (स्थाऽ) + तस्थु (परिपूर्ण/स्थिर-भाव)
भियसम्fear; dread
भियसम्:
कर्म (object of ‘place/put’)
TypeNoun
Rootभियस् (प्रातिपदिक) ← √भी (भीञ्) ‘to fear’
आunto; towards; in (prefix)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
धेहिput; place; set
धेहि:
—
TypeVerb
Root√धा (डुधाञ्) ‘to put, place’
शत्रुषुamong the enemies
शत्रुषु:
अधिकरण (locus: ‘among/in’)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
पवमानO Pavamāna (purifying Soma)
पवमान:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootपवमान (प्रातिपदिक; वर्तमानकृदन्त) ← √पू (पूञ्/पव्) ‘to purify’
विदाfind; obtain
विदा:
—
TypeVerb
Root√विद् (विदँ) ‘to find/know’
रयिम्wealth; riches
रयिम्:
कर्म (object of ‘find/obtain’)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)