HomeRig VedaMandala 9Sukta 113Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 9.113

Rishi: Pavamāna Soma hymn tradition; specific rishi attribution requires Anukramaṇī confirmation for 9.113.
Devata: Soma Pavamāna; Indra as recipient; brahmā as ritual/inner agent.
Chandas: Verse explicitly references chandas but its own meter still requires scan.

यत्र ब्रह्मा पवमान छन्दस्यां वाचं वदन् । ग्राव्णा सोमे महीयते सोमेनानन्दं जनयन्निन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥

यत्र॑ ब्र॒ह्मा प॑वमान छन्द॒स्यां॒३॒॑ वाचं॒ वद॑न् । ग्राव्णा॒ सोमे॑ मही॒यते॒ सोमे॑नान॒न्दं ज॒नय॒न्निन्द्रा॑येन्दो॒ परि॑ स्रव ॥

yátra brahmā́ pavamāna chandasyā́ṃ vā́caṃ vádān | grā́vṇā sóme mahī́yate sómenānandáṃ janáyann indrāyéndo pári srava ||

Where the brahman-priest, O self-purifying one, speaks the metrical Word—there Soma is magnified by the pressing stone; by Soma he brings forth joy. O Indu, flow around and forth for Indra.

यत्र॑ । ब्र॒ह्मा । प॒व॒मा॒न॒ । छ॒न्द॒स्या॑म् । वाच॑म् । वद॑न् । ग्राव्णा॑ । सोमे॑ । म॒ही॒यते॑ । सोमे॑न । आ॒ऽन॒न्दम् । ज॒नय॑न् । इन्द्रा॑य । इ॒न्दो॒ इति॑ । परि॑ । स्र॒व॒ ॥यत्र । ब्रह्मा । पवमान । छन्दस्याम् । वाचम् । वदन् । ग्राव्णा । सोमे । महीयते । सोमेन । आनन्दम् । जनयन् । इन्द्राय । इन्दो इति । परि । स्रव ॥yatra | brahmā | pavamāna | chandasyām | vācam | vadan | grāvṇā | some | mahīyate | somena | ānandam | janayan | indrāya | indo iti | pari | srava

यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय-प्रातिपदिक) < य- (सर्वनाम-आधार)
ब्रह्माthe priest (Brahmā); sacred utterer
ब्रह्मा:
Kartā
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
पवमानO Pavamāna (purifying Soma)
पवमान:
Sambodhana (no kāraka) / Brahmā-विशेषण
TypeAdjective
Rootपू (धातु) → पवमान (शतृ/शानच्-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)
छन्दस्याम्in the metre (in metrical form)
छन्दस्याम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
वाचम्speech, utterance
वाचम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
वदन्speaking, uttering
वदन्:
Kartā (ब्रह्मा) का क्रियाविशेषण/सहक्रिया
TypeVerb
Rootवद् (धातु) → वदत् (शतृ-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)
ग्राव्णाwith the pressing-stone
ग्राव्णा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootग्रावन् (प्रातिपदिक)
सोमेin/at Soma (the Soma-rite; Soma)
सोमे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
महीयतेis magnified / is honoured
महीयते:
(अकर्मक) — कर्तृवाच्य; कर्ता: ब्रह्मा
TypeVerb
Rootमह्/महि (धातु: 'to be great, to be honoured')
सोमेनby/with Soma
सोमेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
आनन्दम्joy, bliss
आनन्दम्:
Karma
TypeNoun
Rootआनन्द (प्रातिपदिक)
जनयन्producing, generating
जनयन्:
Kartā (इन्दुः) का क्रियाविशेषण/सहक्रिया
TypeVerb
Rootजन् (धातु) → जनयत् (णिच् causative + शतृ)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इन्दोO Indu (Soma-drop)
इन्दो:
Sambodhana (no kāraka)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
परिaround; forth, fully
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
स्रवflow! stream forth!
स्रव:
(अकर्मक) — कर्ता: इन्दुः (संबोधित)
TypeVerb
Rootस्रु (धातु: 'to flow')