Mantra 9
Sukta 8.84
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
क्षेति क्षेमेभिः साधुभिर्नकिर्यं घ्नन्ति हन्ति यः । अग्ने सुवीर एधते ॥
Samhita Patha (IAST)
क्षेति॒ क्षेमे॑भिः सा॒धुभि॒र्नकि॒र्यं घ्नन्ति॒ हन्ति॒ यः । अग्ने॑ सु॒वीर॑ एधते ॥
Transliteration
kṣéti kṣémebhiḥ sā́dhubhir nákir yáṃ ghnánti hánti yáḥ | ágne su-vī́ra edhate ||
Translation
He dwells with secure safeties and right harmonies; none can strike down him whom thou protectest. O Agni, he grows into a rich heroism—into a soul full of strong powers.
Padapatha (Word Analysis)
क्षेति॑ । क्षेमे॑भिः । सा॒धुऽभिः॑ । नकिः॑ । यम् । घ्नन्ति॑ । हन्ति॑ । यः । अग्ने॑ । सु॒ऽवीरः॑ । ए॒ध॒ते॒ ॥क्षेति । क्षेमेभिः । साधुभिः । नकिः । यम् । घ्नन्ति । हन्ति । यः । अग्ने । सुवीरः । एधते ॥kṣeti | kṣemebhiḥ | sādhu-bhiḥ | nakiḥ | yam | ghnanti | hanti | yaḥ | agne | su-vīraḥ | edhate
Word by Word
क्षेतिdwells, abides
क्षेति:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√क्षि (क्षि निवासे) / क्षेति (present stem)
क्षेमेभिःwith securities/safeties, with protections
क्षेमेभिः:
Karaṇa (साधन/उपाय)
TypeNoun
Rootक्षेम (प्रातिपदिक)
साधुभिःgood, beneficial
साधुभिः:
Karaṇa (क्षेमेभिः सह)
TypeAdjective
Rootसाधु (प्रातिपदिक)
नकिःno one, none
नकिः:
— (निषेध/प्रमाण-सीमा)
TypeIndeclinable
Rootनकिः (न + किः; अव्यय-प्रयोगः ‘कोऽपि न’)
यम्whom
यम्:
Karma (घ्नन्ति/हन्ति इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
घ्नन्तिthey strike/kill
घ्नन्ति:
Kriyā (उपवाक्ये)
TypeVerb
Root√हन् (वध हिंसायाम्) / घ्न (present stem)
हन्तिhe strikes/kills
हन्ति:
Kriyā (उपवाक्ये; घ्नन्ति इत्यस्य पुनरुक्ति/बलवर्धनम्)
TypeVerb
Root√हन् (वध हिंसायाम्)
यःwho
यः:
Kartā (हन्ति इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सुवीरःhaving good heroes/strong offspring; well-manned
सुवीरः:
Kartā (एधते इत्यस्य)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसु-वीर (प्रातिपदिक; सु + वीर)
एधतेprospers, grows, thrives
एधते:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√एध् (वृद्धौ) / एध (present stem)