Mantra 5
Sukta 8.84
Devata: Agni (as sahas—forceful power), with a reflective turn toward correct devatā-address
Samhita Patha (Devanagari)
दाशेम कस्य मनसा यज्ञस्य सहसो यहो । कदु वोच इदं नमः ॥
Samhita Patha (IAST)
दाशे॑म॒ कस्य॒ मन॑सा य॒ज्ञस्य॑ सहसो यहो । कदु॑ वोच इ॒दं नम॑: ॥
Transliteration
dā́śema kásya mánasā yajñásya sahaso yaho | kádu voca idáṃ námaḥ ||
Translation
To whom, with what mind, shall we offer this sacrifice, O Power of forceful energy? And when indeed shall I be able to utter this bowing of the being—this true submission of the soul?
Padapatha (Word Analysis)
दाशे॑म । कस्य॑ । मन॑सा । य॒ज्ञस्य॑ । स॒ह॒सः॒ । य॒हो॒ इति॑ । कत् । ऊँ॒ इति॑ । वो॒चे॒ । इ॒दम् । नमः॑ ॥दाशेम । कस्य । मनसा । यज्ञस्य । सहसः । यहो इति । कत् । ऊँ इति । वोचे । इदम् । नमः ॥dāśema | kasya | manasā | yajñasya | sahasaḥ | yaho iti | kat | oṃ iti | voce | idam | namaḥ
Word by Word
दाशेमmay we offer / may we give (as a gift/oblation)
दाशेम:
Kartā
TypeVerb
Root√दाश् (दाशति) / दाश्- (देय/दानार्थ) धातु
कस्यof whom? / whose?
कस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मनसाwith (the) mind / by thought
मनसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
सहसःof strength / of might
सहसः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
यहोO! / indeed (exclamatory particle)
यहो:
—
TypeIndeclinable
Rootयहो (वैदिक अव्यय/सम्बोधन-प्रयोगः; ‘यहो’ इति विस्मय/आह्वानार्थकः निपातः)
कदुwhen indeed? / how then?
कदु:
—
TypeIndeclinable
Rootकदु (वैदिक निपातः)
वोचI spoke / I shall speak (aorist: ‘I uttered’)
वोच:
Kartā
TypeVerb
Root√वच् (वक्ति) धातु
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नमःhomage / salutation
नमः:
Karma (as uttered/paid homage) / or Predicative
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)