HomeRig VedaMandala 8Sukta 71Mantra 15
Previous Mantra

Mantra 15

Sukta 8.71

Devata: Agni

अग्निं द्वेषो योतवै नो गृणीमस्यग्निं शं योश्च दातवे । विश्वासु विक्ष्ववितेव हव्यो भुवद्वस्तुॠषूणाम् ॥

अ॒ग्निं द्वेषो॒ योत॒वै नो॑ गृणीमस्य॒ग्निं शं योश्च॒ दात॑वे । विश्वा॑सु वि॒क्ष्व॑वि॒तेव॒ हव्यो॒ भुव॒द्वस्तु॑ॠषू॒णाम् ॥

agníṃ dveṣó yotavái no gṛṇīmasy agníṃ śáṃ yóś ca dā́tave | víśvāsu vikṣv avitā́ iva havyó bhuvad vástu ṛṣūṇā́m ||

Agni we acclaim to drive away our hostile forces; Agni to give peace and well-being. In all the clans may he be like a protector, worthy of the offering, becoming the abiding home of the seers’ swift powers.

अ॒ग्निम् । द्वेषः॑ । योत॒वै । नः॒ । गृ॒णी॒म॒सि॒ । अ॒ग्निम् । शम् । योः । च॒ । दात॑वे । विश्वा॑सु । वि॒क्षु । अ॒वि॒ताऽइ॑व । हव्यः॑ । भुव॑त् । वस्तुः॑ । ऋ॒षू॒णाम् ॥अग्निम् । द्वेषः । योतवै । नः । गृणीमसि । अग्निम् । शम् । योः । च । दातवे । विश्वासु । विक्षु । अविताइव । हव्यः । भुवत् । वस्तुः । ऋषूणाम् ॥agnim | dveṣaḥ | yotavai | naḥ | gṛṇīmasi | agnim | śam | yoḥ | ca | dātave | viśvāsu | vikṣu | avitāiva | havyaḥ | bhuvat | vastuḥ | ṛṣūṇām

अग्निम्Agni (as the object of praise/invocation)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
द्वेषःhatred, hostility
द्वेषः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्वेषस्- (प्रातिपदिक; from √द्विष्)
योतवैto yoke, to harness (i.e., to set in motion/bring under control)
योतवै:
प्रयोजन/उद्देश्य (कर्मप्रवृत्तिनिमित्त)
TypeVerb
Root√यु (योजने) → योतव- (इन्फिनिटिव/तुमुन्-प्रकारः)
नःof us, our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम)
गृणीमसिwe praise, we sing
गृणीमसि:
कर्तृ
TypeVerb
Root√गॄ (स्तुतौ) / √गृ (स्तुतौ)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
शम्well, auspiciously; for welfare
शम्:
विशेषणभाव/उपपद
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय; from √शम् ‘to be calm/auspicious’)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
दातवेto give
दातवे:
प्रयोजन/उद्देश्य
TypeVerb
Root√दा (दाने) → दातव- (इन्फिनिटिव/तुमुन्-प्रकारः)
विश्वासुin all
विश्वासु:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootविश्व- (प्रातिपदिक)
विक्षुamong the clans/peoples
विक्षु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootविक्ष्- (प्रातिपदिक; ‘clans/settlements’)
अविताprotector
अविता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअवितृ- (प्रातिपदिक; agent noun from √अव ‘to protect’)
इवlike, as
इव:
उपमान
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
हव्यःworthy of oblation; to be invoked/offered
हव्यः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहव्य- (प्रातिपदिक; from √हू ‘to call/invoke’ → ‘to be offered’)
भुवत्may he be; let him become
भुवत्:
कर्तृ (विधेय)
TypeVerb
Root√भू (भवने) → भुवत् (लोट्/आशीर्लिङ्-प्रायः; injunctive/imperative sense in Vedic)
वस्तुdwelling, abode; (figuratively) support
वस्तु:
प्रथमा-सम्बन्ध (विधेय/फल)
TypeNoun
Rootवस्तु- (प्रातिपदिक; from √वस् ‘to dwell’)
ऋषूणाम्of the swift ones (i.e., of the impetuous/energetic beings)
ऋषूणाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective
Rootऋषु- (प्रातिपदिक; ‘swift/impetuous’, also ‘seers’ in other contexts—here adjectival)