HomeRig VedaMandala 8Sukta 66Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 8.66

Devata: Indra

न यं दुध्रा वरन्ते न स्थिरा मुरो मदे सुशिप्रमन्धसः । य आदृत्या शशमानाय सुन्वते दाता जरित्र उक्थ्यम् ॥

न यं दु॒ध्रा वर॑न्ते॒ न स्थि॒रा मुरो॒ मदे॑ सुशि॒प्रमन्ध॑सः । य आ॒दृत्या॑ शशमा॒नाय॑ सुन्व॒ते दाता॑ जरि॒त्र उ॒क्थ्य॑म् ॥

ná yaṃ dudhrā́ várante ná sthirā́ muró máde suśiprám ándhasaḥ | yá ā́dṛtyā śaśamānā́ya sunváte dā́tā jaritré ukthyám ||

Whom no resisting powers can hold back, nor the fixed obstructions, when he is in the ecstasy of the pressed delight—he who, taking heed, becomes the giver of the word’s might to the persevering presser and the praising soul.

न । यम् । दु॒ध्राः । वर॑न्ते । न । स्थि॒राः । मुरः॑ । मदे॑ । सु॒ऽशि॒प्रम् । अन्ध॑सः । यः । आ॒ऽदृत्य॑ । श॒श॒मा॒नाय॑ । सु॒न्व॒ते । दाता॑ । ज॒रि॒त्रे । उ॒क्थ्य॑म् ॥न । यम् । दुध्राः । वरन्ते । न । स्थिराः । मुरः । मदे । सुशिप्रम् । अन्धसः । यः । आदृत्य । शशमानाय । सुन्वते । दाता । जरित्रे । उक्थ्यम् ॥na | yam | dudhrāḥ | varante | na | sthirāḥ | muraḥ | made | su-śipram | andhasaḥ | yaḥ | ādṛtya | śaśamānāya | sunvate | dātā | jaritre | ukthyam

not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दुध्राःthe unshaken/unyielding (ones)
दुध्राः:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootदुध्र (प्रातिपदिक; ‘अचल/अविचल’ इत्यर्थे, वैदिक)
वरन्तेchoose / prefer
वरन्ते:
Kriyā
TypeVerb
Rootवृ (वृणोति ‘choose, prefer’)
nor
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
स्थिराःthe firm/steadfast (ones)
स्थिराः:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
मुरःMura (a foe/demon)
मुरः:
Kartā
TypeNoun
Rootमुर (प्रातिपदिक; वैदिक ‘विरोधी/असुर’ नाम)
मदेin intoxication / in exhilaration
मदे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
सुशिप्रम्the fair-cheeked / handsome-jawed (one)
सुशिप्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसु-शिप्र (प्रातिपदिक; ‘सु’ उपसर्ग + शिप्र ‘हनु/गण्ड’)
अन्धसःof the Soma-juice / of the draught
अन्धसः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootअन्धस् (प्रातिपदिक; सोमरस/रस)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आदृत्याhaving honored / respectfully
आदृत्या:
Kriyā-viśeṣaṇa
TypeVerbal indeclinable (gerund)
Rootआ-√दृ (धातु; ‘आदर/मान’—वैदिक प्रयोग), क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)
शशमानायto the striving/zealous (one)
शशमानाय:
Sampradāna
TypeParticiple (adjectival)
Root√शम् (शमयति/शाम्यति; वैदिक ‘शशमान’ = ‘श्रमणशील/उत्सुक/प्रयतमान’), शशमान (प्रातिपदिक)
सुन्वतेto the Soma-presser
सुन्वते:
Sampradāna
TypeParticiple (present)
Root√सु (सुनोति ‘press (Soma)’), शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त ‘सुन्वत्’
दाताthe giver
दाता:
Kartā
TypeAgent noun
Root√दा (ददाति ‘give’), तृच्-प्रत्ययान्त ‘दातृ’ (प्रातिपदिक)
जरित्रेto the singer/praiser
जरित्रे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootजरितृ (प्रातिपदिक; ‘स्तोतृ’)
उक्थ्यम्a hymn-worthy (gift) / praise-worthy (thing)
उक्थ्यम्:
Karma
TypeAdjective/Noun
Rootउक्थ्य (प्रातिपदिक; ‘उक्थ’ स्तोत्रसम्बद्ध)