HomeRig VedaMandala 8Sukta 58Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 8.58

Devata: Reflective/ritual inquiry (yajña-centered; not a single devatā explicitly addressed)

यमृत्विजो बहुधा कल्पयन्तः सचेतसो यज्ञमिमं वहन्ति । यो अनूचानो ब्राह्मणो युक्त आसीत्का स्वित्तत्र यजमानस्य संवित् ॥

यमृ॒त्विजो॑ बहु॒धा क॒ल्पय॑न्त॒: सचे॑तसो य॒ज्ञमि॒मं वह॑न्ति । यो अ॑नूचा॒नो ब्रा॑ह्म॒णो यु॒क्त आ॑सी॒त्का स्वि॒त्तत्र॒ यज॑मानस्य सं॒वित् ॥

yám ṛtvíjo bahudhā́ kálpayantaḥ sá-cetaso yajñám imáṃ váhanti | yó anūcānó brā́hmaṇo yuktá āsīt kā́ svít tátra yajámānasya saṃvít ||

This sacrifice which the priests, arranging it in many ways, bear forward with awakened mind—what was the true awareness there of the sacrificer, when the learned Brahman was harnessed to the work?

यम् । ऋ॒त्विजः॑ । ब॒हु॒धा । क॒ल्पय॑न्तः । सऽचे॑तसः । य॒ज्ञम् । इ॒मम् । वह॑न्ति । यः । अ॒नू॒चा॒नः । ब्रा॒ह्म॒णः । यु॒क्तः । आ॒सी॒त् । का । स्वि॒त् । तत्र॑ । यज॑मानस्य । स॒म्ऽवित् ॥यम् । ऋत्विजः । बहुधा । कल्पयन्तः । सचेतसः । यज्ञम् । इमम् । वहन्ति । यः । अनूचानः । ब्राह्मणः । युक्तः । आसीत् । का । स्वित् । तत्र । यजमानस्य । सम्वित् ॥yam | ṛtvijaḥ | bahudhā | kalpayantaḥ | sa-cetasaḥ | yajñam | imam | vahanti | yaḥ | anūcānaḥ | brāhmaṇaḥ | yuktaḥ | āsīt | kā | svit | tatra | yajamānasya | sam-vit

यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋत्विजःthe priests (ṛtvij-s)
ऋत्विजः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऋत्विज् (प्रातिपदिक; ऋतु + विज् ‘यज्-कार्ये प्रवृत्त’)
बहुधाin many ways
बहुधा:
क्रियाविशेषण (रीति/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootबहुधा (अव्यय; बहु + धा)
कल्पयन्तःthey arrange/prepare
कल्पयन्तः:
कर्तृ (ऋत्विजः) सह
TypeVerb
Rootकॢप्/कल्प् (धातु; causative ‘to arrange, prepare’)
सचेतसःof one mind, concordant
सचेतसः:
विशेषण (ऋत्विजः)
TypeAdjective
Rootसचेतस् (प्रातिपदिक; स- + चेतस्)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
इमम्this
इमम्:
विशेषण (यज्ञम्)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वहन्तिthey carry/bring (forward)
वहन्ति:
कर्तृ (ऋत्विजः) → कर्म (यज्ञम्)
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनूचानःwell-instructed, having learned/recited
अनूचानः:
विशेषण (ब्राह्मणः)
TypeParticiple/Adjective
Rootअनूचान (कृदन्त-प्रातिपदिक; अनु + वच्/वच् ‘to recite/teach’ → ‘one who has learned/recited’; RV-प्रयोगः)
ब्राह्मणःthe brahman-priest / a Brahmin
ब्राह्मणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
युक्तःyoked, appointed, engaged
युक्तः:
विशेषण (ब्राह्मणः)
TypeParticiple/Adjective
Rootयुज् (धातु) → युक्त (कृदन्त; क्त-प्रत्यय)
आसीत्was
आसीत्:
कर्तृ (ब्राह्मणः)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
काwhat? / which?
का:
कर्तृ/प्रश्न (सम्वित्)
TypePronoun
Rootक (प्रश्न-सर्वनाम)
स्वित्indeed? pray? (interrogative particle)
स्वित्:
निपात (प्रश्न-प्रबलक)
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (अव्यय; प्रश्न/अनिश्चिततार्थक-निपात)
तत्रthere, in that (rite)
तत्र:
अधिकरण (स्थान)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
यजमानस्यof the sacrificer
यजमानस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक; यज् धातोः शानच्/मानिन्-प्रयोगः ‘sacrificer’)
संवित्the understanding/intent (common plan)
संवित्:
कर्तृ/प्रश्न-विषय
TypeNoun
Rootसंविद् (प्रातिपदिक; सम् + विद् ‘to know’ → ‘understanding, intention, agreement’)