Mantra 4
Sukta 8.55
Rishi: Kāṇva lineage (addressed to Kāṇvāyanas)
Devata: Indra-hymnic setting; this verse is an exhortation to the seer-family/chanters
Chandas: Not securely determinable from excerpt alone
Samhita Patha (Devanagari)
सुदेवाः स्थ काण्वायना वयोवयो विचरन्तः । अश्वासो न चङ्क्रमत ॥
Samhita Patha (IAST)
सु॒दे॒वाः स्थ॑ काण्वायना॒ वयो॑वयो विच॒रन्त॑: । अश्वा॑सो॒ न च॑ङ्क्रमत ॥
Transliteration
sudevā́ḥ stha kāṇvāyanā váyo-vayo vi-cárantaḥ | áśvāso ná caṅkramata ||
Translation
Be of good divinity, O Kāṇvāyanas, moving through each and every vital plane; step forward like horses—pressing on in the journey of the soul.
Padapatha (Word Analysis)
सु॒ऽदे॒वाः । स्थ॒ । का॒ण्वा॒य॒नाः॒ । वयः॑ऽवयः । वि॒ऽच॒रन्तः॑ । अश्वा॑सः । न । च॒ङ्क्र॒म॒त॒ ॥सुदेवाः । स्थ । काण्वायनाः । वयःवयः । विचरन्तः । अश्वासः । न । चङ्क्रमत ॥su-devāḥ | stha | kāṇvāyanāḥ | vayaḥ-vayaḥ | vi-carantaḥ | aśvāsaḥ | na | caṅkramata
Word by Word
सु॒दे॒वाःthe good gods / well-divine ones
सु॒दे॒वाः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootसु-देव (प्रातिपदिक: देव; उपसर्ग/पूर्वपद: सु ‘good’)
स्थstand! / be!
स्थ:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति) धातु
काण्वायनाःthe Kāṇvāyanas (descendants/followers of Kaṇva)
काण्वायनाः:
कर्तृ (स्थ इत्यस्य)
TypeNoun/Adjective (patronymic, tribal name)
Rootकाण्वायन (प्रातिपदिक; कण्व-वंशीय/काण्व-सम्बन्धी)
वयोवयःvigour upon vigour / ever more strength
वयोवयः:
कर्म (विचरन्तः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
विचरन्तःmoving about, ranging
विचरन्तः:
कर्तृ
TypeVerb (present participle)
Rootवि + √चर् (चरति) धातु
अश्वासःhorses
अश्वासः:
कर्तृ (चङ्क्रमत इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
(सम्बन्ध/उपमा सूचक)
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
चङ्क्रमतthey strode/stepped forth
चङ्क्रमत:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√क्रम् (क्रमते) धातु; वैदिक-लिट्/परिप्रास (intensive/reduplicated)