Mantra 1
Sukta 8.55
Rishi: Kāṇva / Kāṇvāyana (RV 8.55 is in the Kāṇva collection; specific r̥ṣi uncertain from excerpt)
Devata: Indra
Chandas: Not securely determinable from excerpt alone
Samhita Patha (Devanagari)
भूरीदिन्द्रस्य वीर्यं व्यख्यमभ्यायति । राधस्ते दस्यवे वृक ॥
Samhita Patha (IAST)
भूरीदिन्द्र॑स्य वी॒र्यं१॒॑ व्यख्य॑म॒भ्याय॑ति । राध॑स्ते दस्यवे वृक ॥
Transliteration
bhūríd índrasya vīryàṃ vy àkhyam abhy ā́yati | rā́dhas te dasyáve vṛka ||
Translation
Abundant indeed is Indra’s heroic power, clearly made manifest as it advances towards us. Your abundance comes forth, O Wolf (strong one), for the serving seeker—an offering of plenitude to the one who strives.
Padapatha (Word Analysis)
भूरि॑ । इत् । इन्द्र॑स्य । वी॒र्य॑म् । वि । अख्य॑म् । अ॒भि । आ । अ॒य॒ति॒ । राधः॑ । ते॒ । द॒स्य॒वे॒ । वृ॒क॒ ॥भूरि । इत् । इन्द्रस्य । वीर्यम् । वि । अख्यम् । अभि । आ । अयति । राधः । ते । दस्यवे । वृक ॥bhūri | it | indrasya | vīryam | vi | akhyam | abhi | ā | ayati | rādhaḥ | te | dasyave | vṛka
Word by Word
भूरीत्much, greatly
भूरीत्:
विशेषण/क्रियाविशेषण (वाक्ये ‘व्यख्यम्’ इत्यस्य परिमाण-विशेषणम्)
TypeAdjective (used adverbially)
Rootभूरि (प्रातिपदिक)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (genitive: ‘of Indra’)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वीर्यम्heroic power, might
वीर्यम्:
कर्म (object of ‘व्यख्यम्’)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक; √वीर/वीर ‘to be strong’ से)
विapart, forth, fully
वि:
— (क्रियाविशेषकः)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग)
अख्यम्(I) proclaimed, made known
अख्यम्:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√ख्या (ख्याऽ ‘to proclaim, make known’)
अभिtowards, unto
अभि:
— (क्रियाविशेषकः)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअभि (उपसर्ग)
आयतिcomes, approaches
आयति:
क्रिया (उपवाक्ये/अन्वयार्थे: ‘comes/approaches’)
TypeVerb
Root√या (याऽ ‘to go, come’) + आ (उपसर्ग)
राधःgift, bounty, wealth
राधः:
कर्म/प्रार्थ्य (ते—‘thy gift/wealth’)
TypeNoun
Rootराधस् (प्रातिपदिक)
तेthy, your
ते:
सम्बन्ध (genitive: ‘thy’)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दस्यवेto the Dasyu (hostile/alien foe)
दस्यवे:
सम्प्रदान (recipient: ‘to the Dasyu’)
TypeNoun
Rootदस्यु (प्रातिपदिक)
वृकO wolf / O plunderer (epithet in address)
वृक:
सम्बोधन (address)
TypeNoun (vocative) / or epithet
Rootवृक (प्रातिपदिक; ‘wolf’/‘plunderer’)