Mantra 15
Sukta 8.44
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
यो अग्निं तन्वो दमे देवं मर्तः सपर्यति । तस्मा इद्दीदयद्वसु ॥
Samhita Patha (IAST)
यो अ॒ग्निं त॒न्वो॒३॒॑ दमे॑ दे॒वं मर्त॑: सप॒र्यति॑ । तस्मा॒ इद्दी॑दय॒द्वसु॑ ॥
Transliteration
yó agníṃ tanvò dámé deváṃ mártaḥ sapáryati | tásmai íd dīdayad vásu ||
Translation
The mortal who serves the divine Agni in the house of his embodied being—upon him indeed Agni causes the true riches to shine.
Padapatha (Word Analysis)
यः । अ॒ग्निम् । त॒न्वः॑ । दमे॑ । दे॒वम् । मर्तः॑ । स॒प॒र्यति॑ । तस्मै॑ । इत् । दी॒द॒य॒त् । वसु॑ ॥यः । अग्निम् । तन्वः । दमे । देवम् । मर्तः । सपर्यति । तस्मै । इत् । दीदयत् । वसु ॥yaḥ | agnim | tanvaḥ | dame | devam | martaḥ | saparyati | tasmai | it | dīdayat | vasu
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Kartā (सपऱ्यति इत्यस्य कर्ता) / सम्बन्धः
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (the fire-god)
अग्निम्:
Karma (सपऱ्यति इत्यस्य कर्म) / उपास्यः
TypeNoun
Rootअग्नि-
तन्वःof (his) body / of himself
तन्वः:
सम्बन्धः (दमे इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः: ‘of (his) body/self’)
TypeNoun
Rootतनू-
दमेin the house, at home
दमे:
Adhikaraṇa (स्थानाधिकरणम्: ‘in the house/home’)
TypeNoun
Rootदम-
देवम्the god, divine
देवम्:
Karma (अग्निम् इत्यस्य विशेषणत्वेन) / उपास्यः
TypeNoun/Adjective
Rootदेव-
मर्तःa mortal
मर्तः:
Kartā (सपऱ्यति इत्यस्य कर्ता; यः इत्यस्य अपोद्घात-समन्वयः)
TypeNoun
Rootमर्त-
सपर्यतिserves, worships, attends
सपर्यति:
(क्रिया) यजते/सेवते—कर्मणि अग्निम्
TypeVerb
Rootसपऱ्य् (सपर्यति) धातुः
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradāna (लाभार्थ-सम्प्रदानम्: ‘to him’)
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
— (निपातः; बलवर्धकः)
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात) / इद् (वैदिक-निपात)
दीदयत्shining, blazing
दीदयत्:
Kartṛ-विशेषणम् (अग्निः ‘shining’) / क्रियाविशेषणभावः
TypeVerbal adjective (participle)
Rootदीद्/दी (दीप्तौ) — कृत्-रूपम्
वसुwealth, good (treasure)
वसु:
Karma/Phala (दीदयत् इत्यनेन सह: ‘(bestowing) wealth’ / ‘wealth (as boon)’)
TypeNoun
Rootवसु-