Mantra 33
Sukta 8.43
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
तत्ते सहस्व ईमहे दात्रं यन्नोपदस्यति । त्वदग्ने वार्यं वसु ॥
Samhita Patha (IAST)
तत्ते॑ सहस्व ईमहे दा॒त्रं यन्नोप॒दस्य॑ति । त्वद॑ग्ने॒ वार्यं॒ वसु॑ ॥
Transliteration
tát te sahasva īmahe dātráṃ yán nopadásyati | tvád agne vā́ryaṃ vásu ||
Translation
That gift of yours, O mighty one, we seek—the giving that does not fail or fall away; from you, O Agni, comes the choice wealth (the true riches).
Padapatha (Word Analysis)
तत् । ते॒ । स॒ह॒स्वः॒ । ई॒म॒हे॒ । दा॒त्रम् । यत् । न । उ॒प॒ऽदस्य॑ति । त्वत् । अ॒ग्ने॒ । वार्य॑म् । वसु॑ ॥तत् । ते । सहस्वः । ईमहे । दात्रम् । यत् । न । उपदस्यति । त्वत् । अग्ने । वार्यम् । वसु ॥tat | te | sahasvaḥ | īmahe | dātram | yat | na | upa-dasyati | tvat | agne | vāyarm | vasu
Word by Word
तत्that
तत्:
Karma (ईमहे इत्यस्य) / (सम्बन्धेन दात्रम्-विशेषणम्)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (दात्रम्—‘thy gift’) / (सम्प्रदान-संबन्धः)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहस्वःO mighty one (O Agni)
सहस्वः:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootसहस्/सहस्वन् (प्रातिपदिक; अग्नेः विशेषणम्)
ईमहेwe seek, we request
ईमहे:
क्रिया
TypeVerb
Rootईम्/इ (धातु; वेदिक-प्रयोगः ‘ईमहे’ = ‘याचामहे/प्रार्थयामहे’)
दात्रम्a gift, a giving (boon)
दात्रम्:
Karma (ईमहे इत्यस्य)
TypeNoun (kṛdanta used substantively)
Rootदा (धातु) → दात्र (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘giver/gift’)
यत्which
यत्:
Karma/विशेष्य-संबन्ध (दात्रम्-विशेषणम्)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नnot
न:
(क्रियाया निषेधः)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
उपदस्यतिharms, injures
उपदस्यति:
क्रिया (यत्-दात्रम् इत्यस्य विशेषण-वाक्ये)
TypeVerb
Rootउप + दस् (धातु; ‘to harm/assail’, वेदिक) / उपदस् (धातु-सम्भव)
त्वत्from you
त्वत्:
Apādāna (उत्पत्तिस्रोतः/‘from you’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वार्यम्choice, excellent
वार्यम्:
Karma-विशेषण (वसु)
TypeAdjective
Rootवार्य (प्रातिपदिक; √वृ/वर् ‘to choose’ इत्यादि-सम्बन्धः; ‘choice/excellent’)
वसुwealth, good
वसु:
Karma (ईमहे इत्यस्य; दात्रम् इत्यस्य अपि समन्वयः)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)