Mantra 14
Sukta 8.43
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं ह्यग्ने अग्निना विप्रो विप्रेण सन्त्सता । सखा सख्या समिध्यसे ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वं ह्य॑ग्ने अ॒ग्निना॒ विप्रो॒ विप्रे॑ण॒ सन्त्स॒ता । सखा॒ सख्या॑ समि॒ध्यसे॑ ॥
Transliteration
tváṃ hí agne agnínā vípro vípreṇa sánt satā́ | sákhā sákhya sam-idhyáse ||
Translation
For you, O Agni, are the inspired flame by the inspired flame; being with the true, you are kindled as a friend by friendship—your fire answers to the fire in us.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । हि । अ॒ग्ने॒ । अ॒ग्निना॑ । विप्रः॑ । विप्रे॑ण । सन् । स॒ता । सखा॑ । सख्या॑ । स॒म्ऽइ॒ध्यसे॑ ॥त्वम् । हि । अग्ने । अग्निना । विप्रः । विप्रेण । सन् । सता । सखा । सख्या । सम्इध्यसे ॥tvam | hi | agne | agninā | vipraḥ | vipreṇa | san | satā | sakhā | sakhyā | sam-idhyase
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypeNoun (Pronoun)
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अग्निनाwith/through Agni (fire)
अग्निना:
करण
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
विप्रःa seer, inspired priest
विप्रः:
कर्तृ (सम्बन्धे/विशेष्य-विशेषणभावे: त्वम् … विप्रः)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
विप्रेणwith/through a seer (priest)
विप्रेण:
करण
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
सन्being
सन्:
कर्तृ (त्वम् … सन् = being)
TypeParticiple
Rootअस् (धातु) → शतृ/वर्तमान-कृदन्त: सन्त्
सताwith truth/with what is (as the real)
सता:
करण (सता = by/with truth/being) अथवा भावे तृतीया
TypeNoun/Adjective
Rootसत् (अस्-धातु-निष्पन्न प्रातिपदिक) / ‘सत्’
सखाa friend
सखा:
कर्तृ (त्वम् … सखा)
TypeNoun
Rootसखि/सखा (प्रातिपदिक)
सख्याwith friendship, in comradeship
सख्या:
करण (सख्या = with friendship/as a friend) अथवा भावे तृतीया
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक; भाव/संबन्ध-नाम)
समिध्यसेyou are kindled / you kindle yourself (you blaze)
समिध्यसे:
क्रिया (कर्तृ: त्वम्)
TypeVerb
Rootसम्-इध् (धातु: इध् ‘दीप्/प्रज्वल्’)