HomeRig VedaMandala 8Sukta 41Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 8.41

Devata: Varuṇa (seer-king, knower of secret names)

यो धर्ता भुवनानां य उस्राणामपीच्या वेद नामानि गुह्या । स कविः काव्या पुरु रूपं द्यौरिव पुष्यति नभन्तामन्यके समे ॥

यो ध॒र्ता भुव॑नानां॒ य उ॒स्राणा॑मपी॒च्या॒३॒॑ वेद॒ नामा॑नि॒ गुह्या॑ । स क॒विः काव्या॑ पु॒रु रू॒पं द्यौरि॑व पुष्यति॒ नभ॑न्तामन्य॒के स॑मे ॥

yo dhartā bhuvanānāṃ ya usrāṇām apīcyā veda nāmāni guhyā | sa kaviḥ kāvyā puru rūpaṃ dyaur iva puṣyati nabhantām anyake same ||

He is the holder of the worlds; he knows the secret names of the hidden dawn-lights. He, the seer-poet, by his poetic power fosters many forms like Heaven itself—may the lights shine in another sameness.

यः । ध॒र्ता । भुव॑नानाम् । यः । उ॒स्राणा॑म् । अ॒पी॒च्या॑ । वेद॑ । नामा॑नि । गुह्या॑ । सः । क॒विः । काव्या॑ । पु॒रु । रू॒पम् । द्यौःऽइ॑व । पु॒ष्य॒ति॒ । नभ॑न्ताम् । अ॒न्य॒के । स॒मे॒ ॥यः । धर्ता । भुवनानाम् । यः । उस्राणाम् । अपीच्या । वेद । नामानि । गुह्या । सः । कविः । काव्या । पुरु । रूपम् । द्यौःइव । पुष्यति । नभन्ताम् । अन्यके । समे ॥yaḥ | dhartā | bhuvanānām | yaḥ | usrāṇām | apīcyā | veda | nāmāni | guhyā | saḥ | kaviḥ | kāvyā | puru | rūpam | dyauḥ-iva | puṣyati | nabhantām | anyake | same

यःwho (he who)
यः:
कर्तृ (सम्बन्ध-निर्देशकः) / विशेष्य-सम्बन्धः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धर्ताthe supporter, sustainer
धर्ता:
कर्तृ
TypeNoun (agent) / Epithet
Rootधृ (धारणे) → धर्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
भुवनानाम्of the worlds / beings
भुवनानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of’
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक; √भू)
यःwho
यः:
कर्तृ (सम्बन्ध-निर्देशकः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उस्राणाम्of the dawn-lights / ruddy (cows, rays)
उस्राणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootउस्र (प्रातिपदिक)
अपिच्यthe hidden (thing)
अपिच्य:
कर्म
TypeAdjective
Rootअपिच्य (प्रातिपदिक; ‘hidden/secret’, Vedic)
वेदknows
वेद:
क्रिया
TypeVerb
Rootविद् (ज्ञाने)
नामानिnames
नामानि:
कर्म
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
गुह्याsecret, hidden
गुह्या:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootगुह्य (प्रातिपदिक; √गुह् ‘to hide’)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कविःseer, poet
कविः:
कर्तृ (सम्बोधन/विशेषणार्थेऽपि)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
काव्याpoetic works / inspired utterances
काव्या:
कर्म (पुष्यति इत्यस्य)
TypeNoun (collective/abstract) / Adjective
Rootकाव्य (प्रातिपदिक)
पुरुmuch, many
पुरु:
विशेषण (रूपम् इति)
TypeIndeclinable (used adjectivally)
Rootपुरु (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
रूपम्form, appearance
रूपम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
द्यौःheaven, sky
द्यौः:
उपमान-कर्तृ (इव-उपमेयस्य)
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
उपमा-सूचक
TypeIndeclinable
Rootइव
पुष्यतिnourishes, makes thrive
पुष्यति:
क्रिया
TypeVerb
Rootपुष् (पोषणे/वर्धने)
नभन्ताम्let them shine / let them burst forth
नभन्ताम्:
क्रिया (आशीः/विधि)
TypeVerb
Rootनभ् (दीप्तौ/नभने; वैदिक) अथवा नभ् (to shine/flash)
अन्यकेin another (place/condition)
अन्यके:
अधिकरण
TypeAdjective/Noun
Rootअन्यक (प्रातिपदिक; ‘other/another’, वैदिक)
समेin sameness / in the level (state)
समे:
अधिकरण
TypeNoun/Adjective (locative)
Rootसम (प्रातिपदिक)