HomeRig VedaMandala 8Sukta 40Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 8.40

Rishi: Nabhāka (as indicated by the refrain/epithet nabhāka-vat in the hymn; traditional attribution)
Devata: Indrāgnī (dual deity: Indra and Agni conjoint)
Chandas: Jagatī (probable; requires full metrical count verification against pada lengths)

इन्द्राग्नी युवं सु नः सहन्ता दासथो रयिम् । येन दृळ्हा समत्स्वा वीळु चित्साहिषीमह्यग्निर्वनेव वात इन्नभन्तामन्यके समे ॥

इन्द्रा॑ग्नी यु॒वं सु न॒: सह॑न्ता॒ दास॑थो र॒यिम् । येन॑ दृ॒ळ्हा स॒मत्स्वा वी॒ळु चि॑त्साहिषी॒मह्य॒ग्निर्वने॑व॒ वात॒ इन्नभ॑न्तामन्य॒के स॑मे ॥

indrā́gnī yuváṃ sú naḥ sáhantā dā́satho rayím | yéna dṛḷhā́ samátsv ā́ vīḷú cít sāhiṣīmáhy agnír vanéva vā́ta ín nábhantām anyaké samé ||

O Indra and Agni, you two are the overcomers; grant us a rayi, a plenitude of inner richness, by which in the firm-set battles we may prevail even over what is hard to pierce. May the Fire within, like a wind moving through the forest, drive away the others in the same field of struggle.

इन्द्रा॑ग्नी॒ इति॑ । यु॒वम् । सु । नः॒ । सह॑न्ता । दास॑थः । र॒यिम् । येन॑ । दृ॒ळ्हा । स॒मत्ऽसु॑ । आ । वी॒ळु । चि॒त् । स॒हि॒षी॒महि॑ । अ॒ग्निः । वना॑ऽइव । वाते॑ । इत् । नभ॑न्ताम् । अ॒न्य॒के । स॒मे॒ ॥इन्द्राग्नी इति । युवम् । सु । नः । सहन्ता । दासथः । रयिम् । येन । दृळ्हा । समत्सु । आ । वीळु । चित् । सहिषीमहि । अग्निः । वनाइव । वाते । इत् । नभन्ताम् । अन्यके । समे ॥indrāgnī iti | yuvam | su | naḥ | sahantā | dāsathaḥ | rayim | yena | dṛḷhā | samat-su | ā | vīḷu | cit | sahiṣīmahi | agniḥ | vanāiva | vāte | it | nabhantām | anyake | same

इन्द्राग्नीO Indra and Agni
इन्द्राग्नी:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootइन्द्र + अग्नि (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)
युवम्you two
युवम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुwell, indeed
सु:
TypeIndeclinable
Rootसु (निपात/उपसर्गवत् अव्यय)
नःfor us / of us
नः:
सम्प्रदान (हितार्थे) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहन्ताoverpowering, conquering
सहन्ता:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootसह् (धातु) → सहन्त् (वर्तमान-कृदन्त, शतृ)
दासथःyou two give
दासथः:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (दाने) (धातु)
रयिम्wealth
रयिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
येनby which
येन:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दृळ्हाःfirm, steadfast
दृळ्हाः:
कर्तृ (अन्तर्निहिताः ‘वयम्/वीराः’ इत्यादयः) / विशेषण
TypeAdjective
Rootदृळ्ह (विशेषण-प्रातिपदिक; √दृंह्/दृढ् ‘स्थिरीकरणे’ से)
समत्सुin battles
समत्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसमत्सु (सम्+अत्सु/मत्सु) ‘युद्धेषु’ (प्रातिपदिक-रूप)
towards, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
वीळुthe hard (stronghold/obstacle)
वीळु:
कर्म (साहिषीमहि इत्यस्य)
TypeNoun/Adjective
Rootवीळु (प्रातिपदिक; ‘दृढ/कठिन/दुर्जय’ अर्थे, RV-विशेष)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
साहिषीमहिwe may overcome / we overcome
साहिषीमहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootसह् (धातु) → सह् (लिट्/लुङ्-प्रयोगेषु) ; अत्र: लट्, आत्मनेपद, 1पु, बहुवचन (वेदिक-रूप ‘साहिषीमहि’ = ‘सहामहे’)
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वनेवlike (fire) in a forest
वनेव:
अधिकरण/उपमान
TypeIndeclinable (comparative phrase)
Rootवन (प्रातिपदिक) + इव (उपमा-अव्यय)
वातःwind
वातः:
कर्तृ (उपमान-कर्तृ) / सह-कर्तृ
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक; √वा ‘गत्यादौ’)
इत्indeed
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत्/इद् (निपात; बलार्थ/निश्चयार्थ)
नभन्ताम्let them burst forth / smite / break through
नभन्ताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootनभ् (हिंसागत्योः/विदारणे) (धातु)
अन्यकेin another (place/quarter)
अन्यके:
अधिकरण
TypeAdjective/Noun
Rootअन्यक (प्रातिपदिक; ‘अन्य’ का वेदिक-विस्तार)
समेin the level (ground) / in the encounter
समे:
अधिकरण
TypeNoun/Adjective
Rootसम (प्रातिपदिक)