Mantra 10
Sukta 8.38
Rishi: Śyāvāśva Ātreya (Anukramaṇī attribution for this Indrāgnī hymn; consistent with 8.38 context)
Devata: Indra-Agni (with Sarasvatī as empowering presence)
Chandas: Gāyatrī (implied by explicit mention; verse is in gāyatrī cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
आहं सरस्वतीवतोरिन्द्राग्न्योरवो वृणे । याभ्यां गायत्रमृच्यते ॥
Samhita Patha (IAST)
आहं सर॑स्वतीवतोरिन्द्रा॒ग्न्योरवो॑ वृणे । याभ्यां॑ गाय॒त्रमृ॒च्यते॑ ॥
Transliteration
ā́haṃ sárasvatī-vatoḥ indrā́gnyor ávo vṛṇe | yā́bhyāṃ gāyatrám ṛcyáte ||
Translation
I call and choose the protecting help of Indra-and-Agni, those who come with the power of Sarasvatī; by these two the Gayatrī becomes a living utterance within us.
Padapatha (Word Analysis)
आ । अ॒हम् । सर॑स्वतीऽवतोः । इ॒न्द्रा॒ग्न्योः । अवः॑ । वृ॒णे॒ । याभ्या॑म् । गा॒य॒त्रम् । ऋ॒च्यते॑ ॥आ । अहम् । सरस्वतीवतोः । इन्द्राग्न्योः । अवः । वृणे । याभ्याम् । गायत्रम् । ऋच्यते ॥ā | aham | sarasvatī-vatoḥ | indrāgnyoḥ | avaḥ | vṛṇe | yābhyām | gāyatram | ṛcyate
Word by Word
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सरस्वतीवतोर्of the two who are accompanied by Sarasvatī / having Sarasvatī
सरस्वतीवतोर्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeAdjective (possessive)
Rootसरस्वतीवत् (प्रातिपदिक; सरस्वती + वत्)
इन्द्राग्न्योःof Indra and Agni (the two)
इन्द्राग्न्योः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun (dual deity name)
Rootइन्द्र + अग्नि (समास/द्वन्द्व-प्रातिपदिक)
अवःhelp, favor, protection
अवः:
कर्म
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक)
वृणेI choose / I seek
वृणे:
—
TypeVerb
Root√वृ (वृणुते)
याभ्याम्by which two (by whom both)
याभ्याम्:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गायत्रम्the Gāyatra (hymn/metre)
गायत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगायत्र (प्रातिपदिक)
ऋच्यतेis sung/recited as a ṛc (is made into a verse)
ऋच्यते:
—
TypeVerb
Root√ऋच् (ऋच्यति/ऋच्यते)