Mantra 30
Sukta 8.23
Rishi: Vaiyaśva
Devata: Agni (primary); Mitra-Varuṇa (invited secondary deities)
Chandas: Anuṣṭubh (probable; verify)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने त्वं यशा अस्या मित्रावरुणा वह । ऋतावाना सम्राजा पूतदक्षसा ॥
Samhita Patha (IAST)
अग्ने॒ त्वं य॒शा अ॒स्या मि॒त्रावरु॑णा वह । ऋ॒तावा॑ना स॒म्राजा॑ पू॒तद॑क्षसा ॥
Transliteration
ágnē tváṃ yaśā́ asyā́ mitrā́varuṇā vaha | ṛtávānā samrā́jā pūtádakṣasā ||
Translation
O Agni, you are the glory of this work; bring here Mitra and Varuṇa—the two kings who are filled with Ṛta, whose powers are purified in action—so that the law of truth may govern our inner offering.
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने॑ । त्वम् । य॒शाः । अ॒सि॒ । आ । मि॒त्रावरु॑णा । व॒ह॒ । ऋ॒तऽवा॑ना । स॒म्ऽराजा॑ । पू॒तऽद॑क्षसा ॥अग्ने । त्वम् । यशाः । असि । आ । मित्रावरुणा । वह । ऋतवाना । सम्राजा । पूतदक्षसा ॥agne | tvam | yaśāḥ | asi | ā | mitrāvaruṇā | vaha | ṛta-vānā | sam-rājā | pūta-dakṣasā
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
त्वम्thou / you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यशाःglory; famed one
यशाः:
कर्तृ-समनाधिकरण (त्वम्-सम्बन्धि विशेषण/नाम)
TypeNoun
Rootयशस्- (प्रातिपदिक)
अस्याःof this (woman/this one)
अस्याः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of this’)
TypePronoun
Rootइदम्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मित्रावरुणाO Mitra and Varuṇa
मित्रावरुणा:
सम्बोधन
TypeNoun (dual compound)
Rootमित्र- + वरुण- (द्वन्द्व-समास प्रातिपदिक)
वहbring! / convey!
वह:
क्रिया
TypeVerb
Rootवह् (धातु; ‘to carry/bring’)
ऋतावानाO two upholders of ṛta
ऋतावाना:
सम्बोधन (मित्रावरुणयोः विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootऋतावन्- (प्रातिपदिक; ‘possessing ṛta’)
सम्राजाO two sovereign kings
सम्राजा:
सम्बोधन (मित्रावरुणयोः)
TypeNoun/Adjective
Rootसम्राज्- (प्रातिपदिक)
पूतदक्षसाO two of purified/bright power (purified strength)
पूतदक्षसा:
सम्बोधन (मित्रावरुणयोः विशेषणम्)
TypeAdjective (compound)
Rootपूत- (कृदन्त, √पू ‘to purify’) + दक्षस्- (प्रातिपदिक) ; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास