Mantra 24
Sukta 8.23
Rishi: Vaiyaśva
Devata: Agni
Chandas: Anuṣṭubh (probable; verify)
Samhita Patha (Devanagari)
नूनमर्च विहायसे स्तोमेभिः स्थूरयूपवत् । ऋषे वैयश्व दम्यायाग्नये ॥
Samhita Patha (IAST)
नू॒नम॑र्च॒ विहा॑यसे॒ स्तोमे॑भिः स्थूरयूप॒वत् । ऋषे॑ वैयश्व॒ दम्या॑या॒ग्नये॑ ॥
Transliteration
nū́nam arca víhāyase stómebhiḥ sthūrayūpávat | ṛ́ṣe vaiyaśva dámyāyāgnáye ||
Translation
Now sing to Agni the wide-ranging one with hymns firm as a massive sacrificial post; O seer Vaiyaśva, to Agni who is masterful in the house of the being.
Padapatha (Word Analysis)
नू॒नम् । अ॒र्च॒ । विऽहा॑यसे । स्तोमे॑भिः । स्थू॒र॒यू॒प॒ऽवत् । ऋषे॑ । वै॒य॒श्व॒ । दम्या॑य । अ॒ग्नये॑ ॥नूनम् । अर्च । विहायसे । स्तोमेभिः । स्थूरयूपवत् । ऋषे । वैयश्व । दम्याय । अग्नये ॥nūnam | arca | vi-hāyase | stomebhiḥ | sthūrayūpa-vat | ṛṣe | vaiyaśva | damyāya | agnaye
Word by Word
नूनम्now; indeed
नूनम्:
सम्बन्ध/क्रियाविशेषण (काल/निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय) < नूना
अर्चpraise! sing!
अर्च:
क्रिया
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
विहायसेto Vihāyasa (a name/epithet of Agni)
विहायसे:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper/epithet)
Rootविहायस् (प्रातिपदिक)
स्तोमेभिःwith hymns; with praises
स्तोमेभिः:
करण
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
स्थूरयूपवत्like one having a stout sacrificial post; stout-post-like
स्थूरयूपवत्:
क्रियाविशेषण (स्तुत्युपाय/रीति) अथवा विशेषण (अग्नेः)
TypeAdjective/Adverbial (comparative epithet)
Rootस्थूर-यूप-वत् (प्रातिपदिक; वत्-प्रत्यय)
ऋषेto the seer
ऋषे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
वैयश्वO Vaiyaśva (name of the seer)
वैयश्व:
सम्बोधन (address) / सम्बन्ध (ऋषे इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun (proper)
Rootवैयश्व (प्रातिपदिक; गोत्र/ऋषिनाम)
दम्यायto the tamer; to the subduing one
दम्याय:
सम्प्रदान (अग्नये इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदम्य (प्रातिपदिक; √दम् ‘to tame/subdue’ से)
अग्नयेto Agni
अग्नये:
सम्प्रदान
TypeNoun (deity)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)