Mantra 39
Sukta 8.2
Rishi: Kaṇva (Kaṇva lineage; Kaṇvāḥ)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
य ऋते चिद्गास्पदेभ्यो दात्सखा नृभ्यः शचीवान् । ये अस्मिन्काममश्रियन् ॥
Samhita Patha (IAST)
य ऋ॒ते चि॒द्गास्प॒देभ्यो॒ दात्सखा॒ नृभ्य॒: शची॑वान् । ये अ॑स्मि॒न्काम॒मश्रि॑यन् ॥
Transliteration
yá ṛté cid gā́spadébhyo dā́t sákhā nṛ́bhyaḥ śácī-vān | yé asmín kā́mam áśriyan ||
Translation
He who, even without the usual footholds, gives the rays (cows) as a comrade to the heroic powers—Indra of effective intelligence—to those who have taken refuge in this desire (for the divine).
Padapatha (Word Analysis)
यः । ऋ॒ते । चि॒त् । गाः । प॒देभ्यः॑ । दात् । सखा॑ । नृऽभ्यः॑ । शची॑ऽवान् । ये । अ॒स्मि॒न् । काम॑म् । अश्रि॑यन् ॥यः । ऋते । चित् । गाः । पदेभ्यः । दात् । सखा । नृभ्यः । शचीवान् । ये । अस्मिन् । कामम् । अश्रियन् ॥yaḥ | ṛte | cit | gāḥ | padebhyaḥ | dāt | sakhā | nṛ-bhyaḥ | śacī-vān | ye | asmin | kāmam | aśriyan
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (sarvanāma-prātipadika)
ऋतेwithout, except
ऋते:
अपादान (exclusion/exception)
TypeIndeclinable
Rootऋते (avyaya; from √ऋ / ṛ ‘to go, be in order’ > ‘without, except’)
चित्even
चित्:
(particle/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootचित् (avyaya)
गास्पदेभ्यःfrom the cow-stalls / from the cattle-places
गास्पदेभ्यः:
अपादान
TypeNoun
Rootगास्पद (prātipadika; ‘place/seat of cows’ = cow-stall, pasture; गा + स्पद/पद)
दात्gave
दात्:
क्रिया
TypeVerb
Root√दा (दाने)
सखा(as) a friend
सखा:
कर्तृ (apposition to यः)
TypeNoun
Rootसखि (prātipadika)
नृभ्यःto the men
नृभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootनृ (prātipadika)
शचीवान्the mighty/skillful one (Indra)
शचीवान्:
कर्तृ (qualifier of यः/सखा)
TypeAdjective
Rootशचीवत् (prātipadika; ‘possessing śacī’ = possessing power/skill; epithet of Indra)
येwho (those who)
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (sarvanāma-prātipadika)
अस्मिन्in this (one), in him
अस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootइदम् (sarvanāma-prātipadika)
कामम्desire, wish
कामम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकाम (prātipadika)
अश्रियनresorted to, took refuge in
अश्रियन:
क्रिया
TypeVerb
Root√श्रि (श्रयणे ‘to lean on, resort to’)