Mantra 37
Sukta 8.2
Rishi: Kaṇva (Kaṇva lineage; Kaṇvāḥ)
Devata: Indra (Soma-associated Indra)
Chandas: Jagatī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
यजध्वैनं प्रियमेधा इन्द्रं सत्राचा मनसा । यो भूत्सोमैः सत्यमद्वा ॥
Samhita Patha (IAST)
यज॑ध्वैनं प्रियमेधा॒ इन्द्रं॑ स॒त्राचा॒ मन॑सा । यो भूत्सोमै॑: स॒त्यम॑द्वा ॥
Transliteration
yájadhvainam priya-medhā índraṃ satrā́cā mánasā | yó bhūt sómaiḥ satyá-madvā ||
Translation
Sacrifice to him, O lovers of the true intelligence—Indra with an ever-advancing mind; he who becomes, by the Soma-forces, the true intoxicated one (filled with truth-delight).
Padapatha (Word Analysis)
यज॑ध्व । ए॒न॒म् । प्रि॒य॒ऽमे॒धाः॒ । इन्द्र॑म् । स॒त्राचा॑ । मन॑सा । यः । भूत् । सोमैः॑ । स॒त्यऽम॑द्वा ॥यजध्व । एनम् । प्रियमेधाः । इन्द्रम् । सत्राचा । मनसा । यः । भूत् । सोमैः । सत्यमद्वा ॥yajadhva | enam | priya-medhāḥ | indram | satrācā | manasā | yaḥ | bhūt | somaiḥ | satya-madvā
Word by Word
यजध्वम्worship (you all)!
यजध्वम्:
(वाक्य-क्रिया)
TypeVerb
Rootयज् (यजँ) धातु
एनम्him
एनम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एनद्/एनम्
प्रियमेधाःO Priyamedhas (dear-wise ones / clan of Priyamedha)
प्रियमेधाः:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootप्रियमेध (प्रातिपदिक; प्रिय + मेधा)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सत्राचाcontinually, in the session (satra), ever
सत्राचा:
अधिकारण (रीति/काल-भाव) / क्रियाविशेषण
TypeAdjective (indeclinable-like in RV usage)
Rootसत्राच्/सत्राच (प्रातिपदिक; सत्र + अञ्च् ‘going/acting’)
मनसाwith (your) mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (उपवाक्ये)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भूत्became / has been
भूत्:
(उपवाक्य-क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (भूञ्) धातु
सोमैःwith soma (draughts)
सोमैः:
करण
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
सत्यमद्वाthe truly-intoxicating (one) / he whose exhilaration is true
सत्यमद्वा:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective/Compound (epithet)
Rootसत्य (प्रातिपदिक) + मद् (मदँ) धातु (कृदन्त-आधार) / अथवा RV-समासरूप