Mantra 31
Sukta 8.2
Rishi: Unknown/unspecified in provided input.
Devata: Indra
Chandas: Likely Tr̥ṣṭubh/Jagatī family; requires verification.
Samhita Patha (Devanagari)
एवेदेष तुविकूर्मिर्वाजाँ एको वज्रहस्तः । सनादमृक्तो दयते ॥
Samhita Patha (IAST)
ए॒वेदे॒ष तु॑विकू॒र्मिर्वाजाँ॒ एको॒ वज्र॑हस्तः । स॒नादमृ॑क्तो दयते ॥
Transliteration
evéd eṣá tuvi-kūrmír vājā́m̐ éko vájra-hastaḥ | sanā́d amṛ́kto dayate ||
Translation
Thus indeed this one, of far-reaching onrush, the sole wielder of the thunderbolt, gives out the plenitudes of force; from of old, uninjured, he dispenses his gift.
Padapatha (Word Analysis)
ए॒व । इत् । ए॒षः । तु॒वि॒ऽकू॒र्मिः । वाजा॑न् । एकः॑ । वज्र॑ऽहस्तः । स॒नात् । अमृ॑क्तः । द॒य॒ते॒ ॥एव । इत् । एषः । तुविकूर्मिः । वाजान् । एकः । वज्रहस्तः । सनात् । अमृक्तः । दयते ॥eva | it | eṣaḥ | tuvi-kūrmiḥ | vājān | ekaḥ | vajra-hastaḥ | sanāt | amṛktaḥ | dayate
Word by Word
एवindeed, just
एव:
—
TypeIndeclinable
Rootएव (निपात)
इद्surely, indeed (emphatic particle)
इद्:
—
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
एषthis (one), he
एष:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तुविकूर्मिःof mighty/abundant waves; strong-surging
तुविकूर्मिः:
Kartā (विशेषणम्) / समनाधिकरणम्
TypeAdjective (epithet)
Rootतुवि- + कूर्मि (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः)
वाजान्prizes, strengths, spoils
वाजान्:
Karma
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
एकःalone, single
एकः:
Kartā (विशेषणम्) / समनाधिकरणम्
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
वज्रहस्तःhaving the thunderbolt in hand
वज्रहस्तः:
Kartā (विशेषणम्) / समनाधिकरणम्
TypeAdjective (epithet)
Rootवज्र-हस्त (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः)
सनात्from of old, since ancient times
सनात्:
Adhikaraṇa (कालः)
TypeIndeclinable
Rootसनात् (अव्यय; कालवाचक)
अमृक्तःuninjured, unhurt; unblemished
अमृक्तः:
Kartā (विशेषणम्) / समनाधिकरणम्
TypeAdjective
Rootअ-मृक्त (कृदन्त/विशेषण; √मृज्/मृक्ष् ‘to wipe/clean’ से नकारार्थक)
दयतेhe gives/apportions; he shows favor
दयते:
Kriyā
TypeVerb
Root√दा/दय् (Vedic) ‘to apportion, give; show favor’