HomeRig VedaMandala 8Sukta 18Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 8.18

Devata: Ādityas (protective continuum), with focus on adversary’s downfall under ṛta

समित्तमघमश्नवद्दुःशंसं मर्त्यं रिपुम् । यो अस्मत्रा दुर्हणावाँ उप द्वयुः ॥

समित्तम॒घम॑श्नवद्दु॒:शंसं॒ मर्त्यं॑ रि॒पुम् । यो अ॑स्म॒त्रा दु॒र्हणा॑वाँ॒ उप॑ द्व॒युः ॥

sám it tám aghám aśnavad duḥśáṃsaṃ mártyaṃ ripúm | yó asmatrā́ durhánāvāṃ́ úpa dvayúḥ ||

That evil overtakes the ill-speaking mortal enemy who comes here against us with a will to harm; the double-dealer approaching in hostility is seized by his own misfortune.

सम् । इत् । तम् । अ॒घम् । अ॒श्न॒व॒त् । दुः॒ऽशंस॑म् । मर्त्य॑म् । रि॒पुम् । यः । अ॒स्म॒ऽत्रा । दुः॒ऽहना॑वान् । उप॑ । द्व॒युः ॥सम् । इत् । तम् । अघम् । अश्नवत् । दुःशंसम् । मर्त्यम् । रिपुम् । यः । अस्मत्रा । दुःहनावान् । उप । द्वयुः ॥sam | it | tam | agham | aśnavat | duḥ-śaṃsam | martyam | ripum | yaḥ | asma-trā | duḥ-hanāvān | upa | dvayuḥ

समित्तम्altogether; most completely
समित्तम्:
Karaṇa (manner/degree) / Avyaya-bhāva
TypeIndeclinable (adverbial) / Adjective used adverbially
Rootसम्-इत्तम (प्रातिपदिक; इत्तम < इत् ‘going/impulse’/इति-त्म?; here adverbial superlative ‘most completely/altogether’)
अघम्evil; sin; harm
अघम्:
Karma
TypeNoun
Rootअघ (प्रातिपदिक)
अश्नवत्consumed/overcame; obtained
अश्नवत्:
(implicit) Kartā = understood subject (e.g., Indra/Agni per context)
TypeVerb
Rootअश् (धातु) ‘to eat, consume, obtain’
दुःशंसम्ill-speaking; of evil report; malicious
दुःशंसम्:
Karma (qualifier of मर्त्यम्)
TypeAdjective
Rootदुः-शंस (प्रातिपदिक; शंस ‘praise/utterance’ with दुḥ- ‘bad’)
मर्त्यम्a mortal (man)
मर्त्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
रिपुम्enemy; hostile one
रिपुम्:
Karma (apposition to मर्त्यम्)
TypeNoun
Rootरिपु (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā (of दुर्हणावान्/उप द्वयुः)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मत्राhere; in our sphere
अस्मत्रा:
Adhikaraṇa (locative sense: ‘here/among us’)
TypeIndeclinable (adverb)
Rootअस्म-त्रा (deictic adverb from अस्मद् + -त्रा)
दुर्हणावान्having harmful intent/power; injurious
दुर्हणावान्:
Kartā (predicate adjective of यः)
TypeAdjective
Rootदुर्-हणावन्त् (प्रातिपदिक; हणा/हण ‘to strike/kill, injure’ with possessive -वत्)
उपtowards; against; upon
उप:
(verbal modifier)
TypeIndeclinable (preverb/particle)
Rootउप (उपसर्ग/निपात)
द्वयुःacted duplicitously; made a double attack / sought twofold (against us)
द्वयुः:
(implicit) Kartā = यः
TypeVerb
Rootद्वि/द्वय (numeral base) + desiderative/denominative verb stem द्वयु- ‘to be double-minded / to seek twofold?’ (Vedic)