Mantra 1
Sukta 8.16
Rishi: Unknown/uncertain (not supplied)
Devata: Indra
Chandas: Not specified in input (requires verification)
Samhita Patha (Devanagari)
प्र सम्राजं चर्षणीनामिन्द्रं स्तोता नव्यं गीर्भिः । नरं नृषाहं मंहिष्ठम् ॥
Samhita Patha (IAST)
प्र स॒म्राजं॑ चर्षणी॒नामिन्द्रं॑ स्तोता॒ नव्यं॑ गी॒र्भिः । नरं॑ नृ॒षाहं॒ मंहि॑ष्ठम् ॥
Transliteration
prá samrā́jaṃ carṣaṇīnā́m índraṃ stotā́ návyaṃ gī́rbhiḥ | náraṃ nṛṣā́haṃ máṃhiṣṭham ||
Translation
Forth I bring with new inspired words Indra, the universal king of the peoples— the Man, the overcomer of human limits, the most bountiful giver of plenitude.
Padapatha (Word Analysis)
प्र । स॒म्ऽराज॑म् । च॒र्ष॒णी॒नाम् । इन्द्र॑म् । स्तोता॑ । नव्य॑म् । गीः॒ऽभिः । नर॑म् । नृ॒ऽसाह॑म् । मंहि॑ष्ठम् ॥प्र । सम्राजम् । चर्षणीनाम् । इन्द्रम् । स्तोता । नव्यम् । गीःभिः । नरम् । नृसाहम् । मंहिष्ठम् ॥pra | sam-rājam | carṣaṇīnām | indram | stotā | navyam | gīḥ-bhiḥ | naram | nṛ-sāham | maṃhiṣṭham
Word by Word
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
सम्राजम्the sovereign king
सम्राजम्:
कर्म (स्तौति/गीर्भिः स्तौति इत्यर्थे)
TypeNoun (title)
Rootसम्राज् (प्रातिपदिक; सम्+राज् ‘to rule’)
चर्षणीनाम्of the peoples/men
चर्षणीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः: ‘of the peoples’)
TypeNoun
Rootचर्षणी (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (स्तौति/गीर्भिः स्तौति)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
स्तोताthe praiser (singer)
स्तोता:
कर्ता
TypeNoun (agent)
Rootस्तोतृ (प्रातिपदिक; √स्तु ‘to praise’)
नव्यम्new, fresh (in praise)
नव्यम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootनव्य (प्रातिपदिक)
गीर्भिःwith hymns/words
गीर्भिः:
करण
TypeNoun
Rootगीर् (प्रातिपदिक)
नरम्the man, hero
नरम्:
कर्म (इन्द्रम् विशेषणभावेन/अप्पोज़िशन)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
नृषाहम्man-conquering, overpowering foes
नृषाहम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootनृषाह (प्रातिपदिक; नृ- + साह ‘overpowering men’)
मंहिष्ठम्most bountiful, most generous
मंहिष्ठम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (superlative)
Rootमंहिष्ठ (प्रातिपदिक; मंह्/मंहस् ‘bounty’ + -इष्ठ superl.)