Mantra 3
Sukta 8.12
Devata: Indra
Chandas: Gayatri (likely; needs confirmation)
Samhita Patha (Devanagari)
येन सिन्धुं महीरपो रथाँ इव प्रचोदयः । पन्थामृतस्य यातवे तमीमहे ॥
Samhita Patha (IAST)
येन॒ सिन्धुं॑ म॒हीर॒पो रथाँ॑ इव प्रचो॒दय॑: । पन्था॑मृ॒तस्य॒ यात॑वे॒ तमी॑महे ॥
Transliteration
yéna síndhuṃ mahī́r apó rathā́m̐ iva pracodáyaḥ | pánthām ṛtásya yā́tave tám īmahe ||
Translation
That power by which you drove the great waters of the river like chariots in their surge, opening the path for the journey of ṛta—this very force of yours we seek.
Padapatha (Word Analysis)
येन॑ । सिन्धु॑म् । म॒हीः । अ॒पः । रथा॑न्ऽइव । प्र॒ऽचो॒दयः॑ । पन्था॑म् । ऋ॒तस्य॑ । यात॑वे । तम् । ई॒म॒हे॒ ॥येन । सिन्धुम् । महीः । अपः । रथान्इव । प्रचोदयः । पन्थाम् । ऋतस्य । यातवे । तम् । ईमहे ॥yena | sindhum | mahīḥ | apaḥ | rathān-iva | pra-codayaḥ | panthām | ṛtasya | yātave | tam | īmahe
Word by Word
येनby which; with which
येन:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
सिन्धुम्the river/stream (Sindhu)
सिन्धुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसिन्धु- (प्रातिपदिक)
महीःgreat, mighty (fem. pl.)
महीः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootमही- (प्रातिपदिक)
अपःwaters
अपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप्/आप्- (प्रातिपदिक)
रथान्chariots
रथान्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ- (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
प्रचोदयःyou impel/drive forth
प्रचोदयः:
क्रिया
TypeVerb
Root√चुद् (चोदयति) + प्र-
पन्थाम्path, way
पन्थाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था- (प्रातिपदिक)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootऋत- (प्रातिपदिक)
यातवेto go; for going
यातवे:
प्रयोजन (सम्प्रदान-भाव)
TypeVerb (infinitival)
Root√या (याति) → यातु- (infinitival dative form)
तम्him/that (one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त-
ईमहेwe approach; we seek
ईमहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√यम्/√इ (वेदिक: ईमहे ‘we go/approach’)