Mantra 2
Sukta 7.89
Rishi: Vasiṣṭha (traditional)
Devata: Varuṇa
Chandas: Anuṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
यदेमि प्रस्फुरन्निव दृतिर्न ध्मातो अद्रिवः । मृळा सुक्षत्र मृळय ॥
Samhita Patha (IAST)
यदेमि॑ प्रस्फु॒रन्नि॑व॒ दृति॒र्न ध्मा॒तो अ॑द्रिवः । मृ॒ळा सु॑क्षत्र मृ॒ळय॑ ॥
Transliteration
yád émi prasphuránn iva dṛtír ná dhmā́to adrivaḥ | mṛḷā́ su-kṣatra mṛḷáya ||
Translation
When I go trembling, as a skin-bag shakes when blown full—O strong one—be gracious, O you of good sovereignty, be gracious.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । एमि॑ । प्र॒स्फु॒रन्ऽइ॑व । दृतिः॑ । न । ध्मा॒तः । अ॒द्रि॒ऽवः॒ । मृ॒ळ । सु॒ऽक्ष॒त्र॒ । मृ॒ळय॑ ॥यत् । एमि । प्रस्फुरन्इव । दृतिः । न । ध्मातः । अद्रिवः । मृळ । सुक्षत्र । मृळय ॥yat | emi | prasphuran-iva | dṛtiḥ | na | dhmātaḥ | adri-vaḥ | mṛḷa | su-kṣatra | mṛḷaya
Word by Word
यत्when / as
यत्:
—
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) अथवा यद् (अव्यय-सम्बन्ध)
एमिI go / I come
एमि:
Kartā (अहं-निहितः)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
प्रस्फुरन्trembling, quivering
प्रस्फुरन्:
Kartā (एमि इत्यस्य कर्तृ-विशेषणम्)
TypeVerb (participle)
Rootस्फुर् (धातु)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
दृतिःa leather bag / skin (waterskin)
दृतिः:
Kartā (उपमान-वाक्ये)
TypeNoun
Rootदृति (प्रातिपदिक)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
ध्मातःinflated, blown up
ध्मातः:
Kartā (उपमान-वाक्ये; दृतिः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeVerb (participle)
Rootध्मा (धातु; ध्मा/ध्मन् = फूंकना, फुलाना)
अद्रिवःO wielder of the stone/bolt (Indra)
अद्रिवः:
Sampradāna/सम्बोधन (देवता-सम्बोधनम्)
TypeNoun (epithet)
Rootअद्रि-वस् (प्रातिपदिक; अद्रि ‘पत्थर/वज्र/सोम-पेषण-शिला’ + वस् ‘धारण/सम्बन्ध’)
मृळाbe gracious / show mercy
मृळा:
Kriyā (प्रार्थना/आज्ञा)
TypeVerb
Rootमृळ्/मृड् (धातु; ‘अनुग्रह/शम’)
सुक्षत्रO good ruler / of good power
सुक्षत्र:
Sampradāna/सम्बोधन
TypeAdjective (used as vocative)
Rootसु-क्षत्र (प्रातिपदिक; सु ‘good’ + क्षत्र ‘dominion/power’)
मृळयbe gracious / have mercy
मृळय:
Kriyā (पुनः प्रार्थना)
TypeVerb
Rootमृळ्/मृड् (धातु)