HomeRig VedaMandala 7Sukta 80Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 7.80

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh (probable)

प्रति स्तोमेभिरुषसं वसिष्ठा गीर्भिर्विप्रासः प्रथमा अबुध्रन् । विवर्तयन्तीं रजसी समन्ते आविष्कृण्वतीं भुवनानि विश्वा ॥

प्रति॒ स्तोमे॑भिरु॒षसं॒ वसि॑ष्ठा गी॒र्भिर्विप्रा॑सः प्रथ॒मा अ॑बुध्रन् । वि॒व॒र्तय॑न्तीं॒ रज॑सी॒ सम॑न्ते आविष्कृण्व॒तीं भुव॑नानि॒ विश्वा॑ ॥

práti stómebhir uṣásaṃ vásiṣṭhā gīrbhír víprāsaḥ prathamā́ abudhran | vivartáyantīṃ rájasī samánté āvíḥ-kṛṇvatīṃ bhúvanāni víśvā ||

With hymns the Vasiṣṭhas, the seers, are the first to awaken to Dawn; she who turns the two worlds of space on every side and makes all the planes of existence manifest to the sight.

प्रति॑ । स्तोमे॑भिः । उ॒षस॑म् । वसि॑ष्ठाः । गीः॒ऽभिः । विप्रा॑सः । प्र॒थ॒माः । अ॒बु॒ध्र॒न् । वि॒व॒र्तय॑न्तीम् । रज॑सी॒ इति॑ । सम॑न्ते॒ इति॒ सम्ऽअ॑न्ते । आ॒विः॒ऽकृ॒ण्व॒तीम् । भुव॑नानि । विश्वा॑ ॥प्रति । स्तोमेभिः । उषसम् । वसिष्ठाः । गीःभिः । विप्रासः । प्रथमाः । अबुध्रन् । विवर्तयन्तीम् । रजसी इति । समन्ते इति सम्अन्ते । आविःकृण्वतीम् । भुवनानि । विश्वा ॥prati | stomebhiḥ | uṣasam | vasiṣṭhāḥ | gīḥ-bhiḥ | viprāsaḥ | prathamāḥ | abudhran | vivartayantīm | rajasī iti | samanteitisam-ante | āviḥ-kṛṇvatīm | bhuvanāni | viśvā

प्रतिtowards, in response to
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/निपात)
स्तोमेभिःwith praises/hymns
स्तोमेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
उषसम्Dawn (Uṣas)
उषसम्:
Karma
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
वसिष्ठाःthe Vasiṣṭhas (Vasiṣṭha’s clan/poets)
वसिष्ठाः:
Kartā
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)
गीर्भिःwith songs/utterances
गीर्भिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootगीर् (प्रातिपदिक; f.)
विप्रासःinspired poets/seers
विप्रासः:
Kartā
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
प्रथमाःfirst, earliest
प्रथमाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
अबुध्रन्they awakened/they became aware
अबुध्रन्:
Kartā
TypeVerb
Root√बुध् (बोधने)
विवर्तयन्तीम्turning/rolling forth (the two realms)
विवर्तयन्तीम्:
Karma
TypeParticiple
Rootवि + √वृत्/√वर्त् (वर्तने) → विवर्तय् (णिच्)
रजसीthe two spaces/realms (heaven and earth)
रजसी:
Karma
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक; n.)
समन्तेall around
समन्ते:
TypeIndeclinable (adverbial use)
Rootसमन्त (प्रातिपदिक) / समन्तात् (अव्ययार्थे)
आविष्कृण्वतीम्making manifest, revealing
आविष्कृण्वतीम्:
Karma
TypeParticiple
Rootआविस् (निपात) + √कृ (करणे) → आविष्कृण्वत् (वर्तमान कृदन्त)
भुवनानिworlds, beings/abodes
भुवनानि:
Karma
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक; n.)
विश्वाall, entire
विश्वा:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)