Mantra 2
Sukta 7.56
Rishi: Vasiṣṭha (presumptive)
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh (to be verified)
Samhita Patha (Devanagari)
नकिर्ह्येषां जनूंषि वेद ते अङ्ग विद्रे मिथो जनित्रम् ॥
Samhita Patha (IAST)
नकि॒र्ह्ये॑षां ज॒नूंषि॒ वेद॒ ते अ॒ङ्ग वि॑द्रे मि॒थो ज॒नित्र॑म् ॥
Transliteration
nákir hy èṣāṁ janū́ṁṣi véda té aṅgá vidré mithó janítram ||
Translation
None truly knows their births; yet, O friend, they know each other’s begetting. These powers are born in a mystery, but they move in a mutual knowledge and accord.
Padapatha (Word Analysis)
नकिः॑ । हि । ए॒षा॒म् । ज॒नूंषि॑ । वेदे॑ । ते । अ॒ङ्ग । वि॒द्रे॒ । मि॒थः । ज॒नित्र॑म् ॥नकिः । हि । एषाम् । जनूंषि । वेदे । ते । अङ्ग । विद्रे । मिथः । जनित्रम् ॥nakiḥ | hi | eṣām | janūṃṣi | vede | te | aṅga | vidre | mithaḥ | janitram
Word by Word
नकिःno one, none
नकिः:
— (निषेध/प्रमाण-सीमा सूचक)
TypeIndeclinable
Rootनकिस् (अव्यय-प्रातिपदिक) < PIE *ne-kʷis ‘not anyone’
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
एषाम्of these / of them
एषाम्:
सम्बन्ध (genitive: ‘of them’)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जनूंषिbirths, origins, lineages
जनूंषि:
कर्म (वेद ‘knows’—what is known)
TypeNoun
Rootजनु (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक; ‘birth, lineage’)
वेदknows
वेद:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ज्ञाने) — परस्मैपद; परिपूर्ण-प्रयोगे ‘वेद’ = परोक्ष-परिपूर्ण/परफेक्ट (लिट्) वर्तमानार्थे
तेthey
ते:
कर्तृ (वेद—‘they know’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अङ्गpray, indeed (vocative particle)
अङ्ग:
—
TypeIndeclinable
Rootअङ्ग (निपात/सम्बोधन-प्रयोगः)
विद्रेthe two know / have come to know
विद्रे:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ज्ञाने) — आत्मनेपद; ‘विद्रे’ = लिट् (परफेक्ट) 3rd dual (Vedic) / archaic dual perfect ending -re
मिथःmutually, from one another
मिथः:
— (परस्पर-सम्बन्ध सूचक)
TypeIndeclinable
Rootमिथस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
जनित्रम्the begetting/parentage, origin
जनित्रम्:
कर्म (विद्रे—what the two know)
TypeNoun
Rootजनित्र (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक; ‘begetting, procreation; begetter/parentage’) < √जन्