Mantra 1
Sukta 7.56
Rishi: Vasiṣṭha (traditional for RV 7.56, Marut hymns in Book 7)
Devata: Maruts (Rudra’s youthful host)
Chandas: Triṣṭubh (common for Marut hymns; verse-level verification needed)
Samhita Patha (Devanagari)
क ईं व्यक्ता नरः सनीळा रुद्रस्य मर्या अध स्वश्वाः ॥
Samhita Patha (IAST)
क ईं॒ व्य॑क्ता॒ नर॒: सनी॑ळा रु॒द्रस्य॒ मर्या॒ अध॒ स्वश्वा॑: ॥
Transliteration
ká īṁ vyàktā nárāḥ sánīḷā rudrásya máryā ádha sváśvāḥ ||
Translation
Who indeed are those manifest powers, the heroic men of Rudra, dwelling together in one nest, now with their own swift steeds—who are they that come as a single force?
Padapatha (Word Analysis)
के । ई॒म् । विऽअ॑क्ताः । नरः॑ । सऽनी॑ळाः । रु॒द्रस्य॑ । मर्याः॑ । अध॑ । सु॒ऽअश्वाः॑ ॥के । ईम् । विअक्ताः । नरः । सनीळाः । रुद्रस्य । मर्याः । अध । सुअश्वाः ॥ke | īm | vi-aktāḥ | naraḥ | sa-nīḷāḥ | rudrasya | maryāḥ | adha | su-aśvāḥ
Word by Word
कःwho? (which one?)
कः:
Kartā
TypePronoun
Rootक (किम्-प्रातिपदिक) / कः (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईम्indeed; just; emphatic particle
ईम्:
—
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात)
व्यक्ताःmanifest; clearly seen (ones)
व्यक्ताः:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootव्यक्त (वि+अञ्ज्/व्यञ्ज् ‘to make manifest’ → व्यक्त ‘manifest’)
नरःmen; heroes
नरः:
Kartā (apposition to व्यक्ताः)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
सनीळाःhaving a common nest/abode; dwelling together
सनीळाः:
Kartā (qualifier of नरः)
TypeAdjective
Rootस-नीळ (समास: स ‘with’ + नीळ ‘nest/abode’)
रुद्रस्यof Rudra
रुद्रस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun (proper)
Rootरुद्र (देवनाम-प्रातिपदिक)
मर्याःyoung men; warriors
मर्याः:
Kartā (apposition: ‘the young men/warriors’)
TypeNoun
Rootमर्य (प्रातिपदिक)
अधthen; now; moreover
अध:
—
TypeIndeclinable
Rootअध (निपात)
स्वश्वाःhaving good horses; well-horsed
स्वश्वाः:
Kartā (qualifier/apposition to मर्याः)
TypeAdjective (bahuvrīhi/tatpuruṣa-like, used substantively)
Rootस्व-अश्व (समास: स्व ‘good/own’ + अश्व ‘horse’)