HomeRig VedaMandala 7Sukta 48Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 7.48

Rishi: Vasiṣṭha (Maṇḍala 7)
Devata: R̥bhus / Vāja / Rbhukṣaṇa (artisan-powers of perfection; associated with Soma and Indra-world)
Chandas: Triṣṭubh

ऋभुक्षणो वाजा मादयध्वमस्मे नरो मघवानः सुतस्य । आ वोऽर्वाचः क्रतवो न यातां विभ्वो रथं नर्यं वर्तयन्तु ॥

ऋभु॑क्षणो वाजा मा॒दय॑ध्वम॒स्मे न॑रो मघवानः सु॒तस्य॑ । आ वो॒ऽर्वाच॒: क्रत॑वो॒ न या॒तां विभ्वो॒ रथं॒ नर्यं॑ वर्तयन्तु ॥

ṛ́bhu-kṣaṇo vājā mā́dayadhvam asmē naro maghavānaḥ sutásya | ā́ vo’rvā́caḥ krátavo ná yātāṃ víbhvo ráthaṃ náryaṃ vartayantu ||

O Rbhukṣaṇa and Vāja, rejoice here in us in the pressed Soma, O heroic givers. Let your efficacious powers come toward us; let the all-pervading ones set in motion the manly chariot (of the work).

ऋभु॑ऽक्षणः । वा॒जाः॒ । मा॒दय॑ध्वम् । अ॒स्मे इति॑ । न॒रः॒ । म॒घ॒ऽवा॒नः॒ । सु॒तस्य॑ । आ । वः॒ । अ॒र्वाचः॑ । क्रत॑वः । न । या॒ताम् । विऽभ्वः॑ । रथ॑म् । नर्य॑म् । व॒र्त॒य॒न्तु॒ ॥ऋभुक्षणः । वाजाः । मादयध्वम् । अस्मे इति । नरः । मघवानः । सुतस्य । आ । वः । अर्वाचः । क्रतवः । न । याताम् । विभ्वः । रथम् । नर्यम् । वर्तयन्तु ॥ṛbhu-kṣaṇaḥ | vājāḥ | mādayadhvam | asme iti | naraḥ | magha-vānaḥ | sutasya | ā | vaḥ | arvācaḥ | kratavaḥ | na | yātām | vi-bhvaḥ | ratham | naryam | vartayantu

ऋभु॑क्षणःO Rbhukṣaṇas (the Rbhus, the skilful ones)
ऋभु॑क्षणः:
सम्बोधन (addressed) / कर्तृ (of following imperatives)
TypeNoun (proper/epithet)
Rootऋभु-क्षण (प्रातिपदिक; ऋभु + क्षण ‘समर्थ/कुशल’)
वाजाःO Vājas (O prize-winners/strength-bringers)
वाजाः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
मादयध्वम्rejoice / become exhilarated
मादयध्वम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootमद् (धातु)
अस्मेamong us / for us
अस्मे:
अधिकारण / सम्प्रदान (context-dependent)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
नरःO men / O heroes
नरः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
मघवानःO bountiful ones
मघवानः:
सम्बोधन (qualifying the addressed) / कर्तृ
TypeAdjective (epithet)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक; ‘दानशील/समृद्ध’)
सुतस्यof the pressed (Soma)
सुतस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootसुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सु ‘to press’)
hither, towards
:
(क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
वःto you / for you
वः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (to/for you)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अर्वाचः(those) facing hither / coming this way
अर्वाचः:
कर्तृ (of ‘याताम्’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअर्वाच् (प्रातिपदिक; ‘अधो/इहाभिमुख’)
क्रतवःpowers of will / purposeful powers
क्रतवः:
कर्तृ (of ‘याताम्’)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
like, as
:
(उपमान-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
याताम्let them come
याताम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
विभ्वःthe all-pervading/mighty ones
विभ्वः:
कर्तृ (of ‘वर्तयन्तु’)
TypeAdjective (epithet)
Rootविभ्व (प्रातिपदिक; ‘व्यापक/महान्’)
रथम्the chariot
रथम्:
कर्म (object of ‘वर्तयन्तु’)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
नर्यम्manly / heroic
नर्यम्:
विशेषण (of कर्म)
TypeAdjective
Rootनर्य (प्रातिपदिक; ‘नर-सम्बन्धि/वीर्यवत्’)
वर्तयन्तुlet them turn/drive (it), set (it) rolling
वर्तयन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत्/वर्त् (धातु; causative sense ‘to set in motion/turn’)