HomeRig VedaMandala 7Sukta 4Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 7.4

Rishi: Vasiṣṭha (traditional)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify by metrical count)

अस्य देवस्य संसद्यनीके यं मर्तासः श्येतं जगृभ्रे । नि यो गृभं पौरुषेयीमुवोच दुरोकमग्निरायवे शुशोच ॥

अ॒स्य दे॒वस्य॑ सं॒सद्यनी॑के॒ यं मर्ता॑सः श्ये॒तं ज॑गृ॒भ्रे । नि यो गृभं॒ पौरु॑षेयीमु॒वोच॑ दु॒रोक॑म॒ग्निरा॒यवे॑ शुशोच ॥

asyá devásya saṃ-sády anī́ke yáṃ mártāsaḥ śyétam jagṛbhre | ní yó gṛbháṃ paúruṣeyīm uvóca durókam agnír āyáve śuśoca ||

In the presence, in the face of this god, mortals have seized the bright one; he who has spoken down the human grasping that makes the home hard to inhabit—Agni has blazed for the seeker, burning away the cramped dwelling of ignorance.

अ॒स्य । दे॒वस्य॑ । स॒म्ऽसदि॑ । अनी॑के । यम् । मर्ता॑सः । श्ये॒तम् । ज॒गृ॒भ्रे । नि । यः । गृभ॑म् । पौरु॑षेयीम् । उ॒वोच॑ । दुः॒ऽओक॑म् । अ॒ग्निः । आ॒यवे॑ । शु॒शो॒च॒ ॥अस्य । देवस्य । सम्सदि । अनीके । यम् । मर्तासः । श्येतम् । जगृभ्रे । नि । यः । गृभम् । पौरुषेयीम् । उवोच । दुःओकम् । अग्निः । आयवे । शुशोच ॥asya | devasya | sam-sadi | anīke | yam | martāsaḥ | śyetam | jagṛbhre | ni | yaḥ | gṛbham | pauruṣeyīm | uvoca | duḥ-okam | agniḥ | āyave | śuśoca

अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य (षष्ठी एकवचन)
देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
संसदिin the assembly / session
संसदि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसम् + सद् (धातु) → संसद् (प्रातिपदिक; ‘सभा/आसन/संसद्’)
अनीकेin the face / presence
अनीके:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअनीक (प्रातिपदिक)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मर्तासःmortals
मर्तासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक)
श्येतम्white, bright
श्येतम्:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootश्येत (प्रातिपदिक)
जगृभ्रेthey have seized / grasped
जगृभ्रे:
क्रिया
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु) — लिट् (परिप्रास/परफेक्ट) आत्मनेपद
निdown, forth (as preverb)
नि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/निपात)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गृभम्the seizure / grasp
गृभम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगृभ (प्रातिपदिक; ‘ग्रहण/गृभ’ = seizure, grasp; RV usage)
पौरुषेयीम्human, belonging to men
पौरुषेयीम्:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootपौरुषेय (प्रातिपदिक; ‘मानुष/पुरुष-सम्बन्धी’)
उवोचhe has spoken / proclaimed
उवोच:
क्रिया
TypeVerb
Rootवच् (धातु) — लिट् (परफेक्ट) परस्मैपद
दुरोकम्a bad dwelling, hostile house
दुरोकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदुरोक (प्रातिपदिक; ‘दु-ओकस्’ = bad dwelling/house)
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
आयवेfor life / for longevity
आयवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootआयु (प्रातिपदिक; ‘जीवन/आयुः’) → आयव (दत्तिव-रूप)
शुशोचhe has shone / blazed
शुशोच:
क्रिया
TypeVerb
Rootशुच् (धातु) — लिट् (परफेक्ट) परस्मैपद