HomeRig VedaMandala 6Sukta 9Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 6.9

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) (traditional for RV 6.9)
Devata: Agni Vaiśvānara
Chandas: Triṣṭubh

अहश्च कृष्णमहरर्जुनं च वि वर्तेते रजसी वेद्याभिः । वैश्वानरो जायमानो न राजावातिरज्ज्योतिषाग्निस्तमांसि ॥

अह॑श्च कृ॒ष्णमह॒रर्जु॑नं च॒ वि व॑र्तेते॒ रज॑सी वे॒द्याभि॑: । वै॒श्वा॒न॒रो जाय॑मानो॒ न राजावा॑तिर॒ज्ज्योति॑षा॒ग्निस्तमां॑सि ॥

áhaś ca kṛṣṇám áhar árjunam ca ví vartete rájasī vedyā́bhiḥ | vaiśvānaráḥ jā́yamāno ná rājā́vātiraj jyótiṣā́gnís tamā́ṃsi ||

The dark day and the bright day move apart in their ordered courses. As Vaiśvānara is born like a king, Agni by his light overpasses the darknesses—establishing the rhythm where knowledge replaces obscurity in the human journey.

अहः॑ । च॒ । कृ॒ष्णम् । अहः॑ । अर्जु॑नम् । च॒ । वि । व॒र्ते॒ते॒ इति॑ । रज॑सी॒ इति॑ । वे॒द्याभिः॑ । वै॒श्वा॒न॒रः । जाय॑मानः । न । राजा॑ । अव॑ । अ॒ति॒र॒त् । ज्योति॑षा । अ॒ग्निः । तमां॑सि ॥अहः । च । कृष्णम् । अहः । अर्जुनम् । च । वि । वर्तेते इति । रजसी इति । वेद्याभिः । वैश्वानरः । जायमानः । न । राजा । अव । अतिरत् । ज्योतिषा । अग्निः । तमांसि ॥ahaḥ | ca | kṛṣṇam | ahaḥ | arjunam | ca | vi | varteteiti | rajasī iti | vedyābhiḥ | vaiśvānaraḥ | jāyamānaḥ | na | rājā | ava | atirat | jyotiṣā | agniḥ | tamāṃsi

अहःday (daylight)
अहः:
Kartā
TypeNoun
Rootअहन्- (प्रातिपदिक) अथवा अहस्-
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
कृष्णम्black, dark
कृष्णम्:
Kartā
TypeAdjective
Rootकृष्ण- (प्रातिपदिक)
अहःday; here: night (dark day)
अहः:
Kartā
TypeNoun
Rootअहन्- / अहस्- (प्रातिपदिक)
अर्जुनम्bright, white
अर्जुनम्:
Kartā
TypeAdjective
Rootअर्जुन- (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
विapart, in alternation
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
वर्तेतेthe two turn/roll; alternate
वर्तेते:
TypeVerb
Root√वृत् (वर्तते) / √वृत्त्
रजसीthe two realms/spaces (heaven and earth); the two rajas
रजसी:
Kartā
TypeNoun
Rootरजस्- (प्रातिपदिक)
वेद्याभिःwith/through the knowable/recognizable (paths/marks)
वेद्याभिः:
Karaṇa
TypeNoun/Adjective
Rootवेद्या- (प्रातिपदिक; √विद् ‘to know’ → ‘to be known/recognized’)
वैश्वानरःVaiśvānara (Agni as ‘belonging to all men’)
वैश्वानरः:
Kartā
TypeNoun
Rootवैश्वानर- (प्रातिपदिक)
जायमानःbeing born, coming into being
जायमानः:
Kartā
TypeParticiple
Root√जन् (जायते) + शानच्
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
राजाa king
राजा:
Kartā
TypeNoun
Rootराजन्- (प्रातिपदिक)
अवातिरत्has crossed over, has passed through
अवातिरत्:
TypeVerb
Root√तॄ/√तॄ (तरति) with अव- (Vedic aorist)
अज्यःanointed, besmeared (with ghee)
अज्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअज्य- (प्रातिपदिक; √अञ्ज् ‘to anoint’ → ‘to be anointed/greased’)
ज्योतिषाwith light, by radiance
ज्योतिषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootज्योतिस्- (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
तमांसिdarknesses
तमांसि:
Karma
TypeNoun
Rootतमस्- (प्रातिपदिक)