HomeRig VedaMandala 6Sukta 67Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 6.67

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for 6.67 Mitra-Varuṇa hymn)
Devata: Mitra-Varuṇa
Chandas: Triṣṭubh (standard for many 6th maṇḍala hymns; probable here)

विश्वेषां वः सतां ज्येष्ठतमा गीर्भिर्मित्रावरुणा वावृधध्यै । सं या रश्मेव यमतुर्यमिष्ठा द्वा जनाँ असमा बाहुभिः स्वैः ॥

विश्वे॑षां वः स॒तां ज्येष्ठ॑तमा गी॒र्भिर्मि॒त्रावरु॑णा वावृ॒धध्यै॑ । सं या र॒श्मेव॑ य॒मतु॒र्यमि॑ष्ठा॒ द्वा जनाँ॒ अस॑मा बा॒हुभि॒: स्वैः ॥

víśveṣāṃ vaḥ satā́ṃ jyéṣṭhatamā gīrbhír mitrā́varuṇā vāvṛdhádhyai | sáṃ yā́ raśméva yámatūr yámiṣṭhā dvā́ janā́ṃ ásamā bāhúbhiḥ sváiḥ ||

O Mitra and Varuṇa, eldest among all beings of truth, by our inspired words we seek to increase you. You two, unequalled, gather and hold the peoples together as with a rein, by your own mighty arms.

विश्वे॑षाम् । वः॒ । स॒ताम् । ज्येष्ठ॑ऽतमा । गीः॒ऽभिः । मि॒त्रावरु॑णा । व॒वृ॒धध्यै॑ । सम् । या । र॒श्माऽइ॑व । य॒मतुः॑ । यमि॑ष्ठा । द्वा । जना॑न् । अस॑मा । बा॒हुऽभिः॑ । स्वैः ॥विश्वेषाम् । वः । सताम् । ज्येष्ठतमा । गीःभिः । मित्रावरुणा । ववृधध्यै । सम् । या । रश्माइव । यमतुः । यमिष्ठा । द्वा । जनान् । असमा । बाहुभिः । स्वैः ॥viśveṣām | vaḥ | satām | jyeṣṭha-tamā | gīḥ-bhiḥ | mitrāvaruṇā | vavṛdhadhyai | sam | yā | raśmāiva | yamatuḥ | yamiṣṭhā | dvā | janān | asamā | bāhu-bhiḥ | svaiḥ

विश्वेषाम्of all
विश्वेषाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeAdjective (pronominal)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
वःof you (your)
वः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सताम्of the good/true ones
सताम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun/Adjective
Rootसत् (प्रातिपदिक; pres. ptc. of √अस्)
ज्येष्ठतमाthe most eminent (two)
ज्येष्ठतमा:
विशेषण (of the subject)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठतम (प्रातिपदिक; superlative of ज्येष्ठ)
गीर्भिःwith hymns/utterances
गीर्भिः:
करण
TypeNoun
Rootगीर् (स्त्री; प्रातिपदिक)
मित्रावरुणाMitra and Varuṇa
मित्रावरुणा:
कर्तृ (invoked/ addressed as subject)
TypeNoun (dual deity name)
Rootमित्र-वरुण (द्वन्द्व समास; प्रातिपदिक)
वावृधध्यैto strengthen, to make grow
वावृधध्यै:
प्रयोजन (purpose)
TypeVerb (infinitive)
Root√वृध् (वर्धने)
सम्together, completely
सम्:
(verbal modifier)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग)
याwhich (she)
या:
कर्तृ (relative subject)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
रश्माa rein/rope
रश्मा:
उपमान (in simile)
TypeNoun
Rootरश्मि (पुं; प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
(simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव
यमतुःthey two have guided/held in check
यमतुः:
कर्तृ (they two act)
TypeVerb
Root√यम् (यमने/नियमे)
यमिष्ठाmost restraining/most controlling (two)
यमिष्ठा:
विशेषण (of Mitra-Varuṇa)
TypeAdjective
Rootयमिष्ठ (प्रातिपदिक; superlative from √यम् / यम ‘restraining’)
द्वाtwo
द्वा:
विशेषण (of जनान्)
TypeNumeral
Rootद्वा (संख्या)
जनान्peoples, men
जनान्:
कर्म
TypeNoun
Rootजन (पुं; प्रातिपदिक)
असमाunequalled (two)
असमा:
विशेषण (of Mitra-Varuṇa)
TypeAdjective
Rootअसमा (प्रातिपदिक; neg. of सम ‘equal’)
बाहुभिःwith arms
बाहुभिः:
करण
TypeNoun
Rootबाहु (पुं; प्रातिपदिक)
स्वैःwith their own
स्वैः:
विशेषण (of बाहुभिः)
TypeAdjective/Pronoun
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)