HomeRig VedaMandala 6Sukta 61Mantra 14
Previous Mantra

Mantra 14

Sukta 6.61

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Sarasvatī
Chandas: Triṣṭubh (probable)

सरस्वत्यभि नो नेषि वस्यो माप स्फरीः पयसा मा न आ धक् । जुषस्व नः सख्या वेश्या च मा त्वत्क्षेत्राण्यरणानि गन्म ॥

सर॑स्वत्य॒भि नो॑ नेषि॒ वस्यो॒ माप॑ स्फरी॒: पय॑सा॒ मा न॒ आ ध॑क् । जु॒षस्व॑ नः स॒ख्या वे॒श्या॑ च॒ मा त्वत्क्षेत्रा॒ण्यर॑णानि गन्म ॥

sárasvaty abhí no neṣi vásyo mā́pa spharī́ḥ páyasā mā́ na ā́ dhak | júṣasva naḥ sakhyā́ veśyā́ ca mā́ tvát kṣétrāṇy áraṇāni ganma ||

O Sarasvatī, lead us toward the better plenitude; do not drive us away—do not strike us with your nourishing flow. Accept our friendship and our nearness; let us not go from you to barren fields devoid of the living current.

सर॑स्वति । अ॒भि । नः॒ । ने॒षि॒ । वस्यः॑ । मा । अप॑ । स्फ॒रीः॒ । पय॑सा । मा । नः॒ । आ । ध॒क् । जु॒षस्व॑ । नः॒ । स॒ख्या । वे॒श्या॑ । च॒ । मा । त्वत् । क्षेत्रा॑णि । अर॑णानि । ग॒न्म॒ ॥सरस्वति । अभि । नः । नेषि । वस्यः । मा । अप । स्फरीः । पयसा । मा । नः । आ । धक् । जुषस्व । नः । सख्या । वेश्या । च । मा । त्वत् । क्षेत्राणि । अरणानि । गन्म ॥sarasvati | abhi | naḥ | neṣi | vasyaḥ | mā | apa | spharīḥ | payasā | mā | naḥ | ā | dhak | juṣasva | naḥ | sakhyā | veśyā | ca | mā | tvat | kṣetrāṇi | araṇāni | ganma

सरस्वतिO Sarasvatī
सरस्वति:
सम्बोधन
TypeNoun (proper/theonym)
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक) < √सृ (सरति ‘to flow’) + -स्वती
अभिtowards, unto
अभि:
(क्रियाविशेषण/दिशा)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (possessive: ‘our/us’)
TypePronoun
Rootअस्मद्
नेषिlead (thou)
नेषि:
क्रिया
TypeVerb
Root√नी (नयति) + (आशीर्लिङ्/लोट्-प्रयोगः)
वस्यःto the better (state), to welfare
वस्यः:
कर्म
TypeAdjective (comparative used substantively)
Rootवस्-यस् (प्रातिपदिक) ‘better, more excellent’
माdo not
मा:
(निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
अपaway, off
अप:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
स्फरीःswell forth / overflow
स्फरीः:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्फर्/√स्फुर् (वेद. ‘to swell, burst forth, spread’)
पयसाwith milk / with nourishing fluid
पयसा:
करण
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
(निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
नःus
नः:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद्
unto, towards, upon
:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
धक्burn / harm
धक्:
क्रिया
TypeVerb
Root√दह् (दहति ‘to burn’) — वैदिक रूप ‘धक्’ (injunctive/aorist-impv. like) with ā-
जुषस्वbe pleased; accept
जुषस्व:
क्रिया
TypeVerb
Root√जुष् (जोषति ‘to enjoy, accept, be pleased’)
नःus
नः:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद्
सख्याfriendship
सख्या:
कर्म
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक) ‘friendship’
वेश्याhomely, of the household/settlement
वेश्या:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootवेश्य (प्रातिपदिक) ‘dwelling/settlement; belonging to the clan/house’
and
:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
माdo not
मा:
(निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
त्वत्from thee
त्वत्:
अपादान
TypePronoun
Rootयुष्मद्
क्षेत्राणिfields, domains
क्षेत्राणि:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
अरणानिtrackless/hostile (ones)
अरणानि:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootअरण (प्रातिपदिक) ‘trackless, hostile/wilderness; without delight’
गन्मmay we go / let us go
गन्म:
क्रिया
TypeVerb
Root√गम् (गच्छति ‘to go’) — वैदिक injunctive/imperative 1pl ‘गन्म’