HomeRig VedaMandala 6Sukta 59Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 6.59

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)
Devata: Indrāgnī
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

बळित्था महिमा वामिन्द्राग्नी पनिष्ठ आ । समानो वां जनिता भ्रातरा युवं यमाविहेहमातरा ॥

बळि॒त्था म॑हि॒मा वा॒मिन्द्रा॑ग्नी॒ पनि॑ष्ठ॒ आ । स॒मा॒नो वां॑ जनि॒ता भ्रात॑रा यु॒वं य॒मावि॒हेह॑मातरा ॥

baḷitthā́ mahimā́ vām indrāgnī pániṣṭha ā́ | samānáḥ vāṃ janitā́ bhrā́tarā yuváṃ yamā́v ihehá-mātarā ||

Truly, great is your greatness, O Indra-and-Agni, most mighty in the onset. One is your begetter; as brothers you are twins, sharing one mother here—two allied powers born for a single work in us.

बट् । इ॒त्था । म॒हि॒मा । वा॒म् । इन्द्रा॑ग्नी॒ इति॑ । पनि॑ष्ठः । आ । स॒मा॒नः । वा॒म् । ज॒नि॒ता । भ्रात॑रा । यु॒वम् । य॒मौ । इ॒हेह॑ऽमातरा ॥बट् । इत्था । महिमा । वाम् । इन्द्राग्नी इति । पनिष्ठः । आ । समानः । वाम् । जनिता । भ्रातरा । युवम् । यमौ । इहेहमातरा ॥baṭ | itthā | mahimā | vām | indrāgnī iti | paniṣṭhaḥ | ā | samānaḥ | vām | janitā | bhrātarā | yuvam | yamau | iheha-mātarā

बळित्थाindeed, truly, in very truth
बळित्था:
Adhikaraṇa (रीत्या/प्रकारे) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootबळित्था (अव्यय-प्रातिपदिक; निपात/क्रियाविशेषण)
महिमाgreatness, majesty
महिमा:
Kartā (स्तुत्य-विषयः/वाक्य-कर्ता) / विषय-निर्देश
TypeNoun
Rootमहिमन् (प्रातिपदिक; √महि ‘to be great’ से भाव)
वाम्of you two
वाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of you two’
TypePronoun
Rootयुष्मद् (द्वितीय-पुरुष सर्वनाम)
इन्द्राग्नीO Indra and Agni
इन्द्राग्नी:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun (dual deity name)
Rootइन्द्र + अग्नि (समास; द्वन्द्व/देवताद्वय)
पनिष्ठेmost admirable, most excellent
पनिष्ठे:
सम्बोधन (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपनिष्ठ (प्रातिपदिक; ‘अत्यन्त-प्रशस्त/श्रेष्ठ’)
hither, here; (particle of invocation)
:
क्रियाविशेषण/निपात
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
समानःcommon, same
समानः:
Kartā (विशेषणरूपेण ‘जनिता’ इत्यस्य) / विषय
TypeAdjective
Rootसमान (प्रातिपदिक)
वाम्of you two
वाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of you two’
TypePronoun
Rootयुष्मद् (द्वितीय-पुरुष सर्वनाम)
जनिताbegetter, progenitor
जनिता:
Kartā (कर्ता/विषय) — ‘begetter’
TypeNoun
Rootजनितृ (प्रातिपदिक; √जन् ‘to beget’ से कर्तृ-नाम)
भ्रातराtwo brothers
भ्रातरा:
Kartā (विषय) — ‘the two brothers’
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
युवम्you two
युवम्:
Kartā (कर्ता) — ‘you two’
TypePronoun
Rootयुष्मद् (द्वितीय-पुरुष सर्वनाम)
यमौthe two twins
यमौ:
सम्बन्ध/विशेषण-भाव (युवम् इत्यस्य) / विषय
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक; ‘twin’/देव-नाम)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
अमातराmotherless (born without a mother)
अमातरा:
विशेषण (विषय-निर्देश) / Kartā-विशेषण
TypeAdjective
Rootअ + मातर (प्रातिपदिक; ‘motherless’, ‘without a mother’)