Mantra 1
Sukta 6.54
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition
Devata: Pūṣan
Chandas: Gāyatrī/Anuṣṭubh-like short meter (probable; verify metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
सं पूषन्विदुषा नय यो अञ्जसानुशासति । य एवेदमिति ब्रवत् ॥
Samhita Patha (IAST)
सं पू॑षन्वि॒दुषा॑ नय॒ यो अञ्ज॑सानु॒शास॑ति । य ए॒वेदमिति॒ ब्रव॑त् ॥
Transliteration
sáṁ pū́ṣan vidúṣā naya yó áñjasā́nuśā́sati | yá evédám íti brávat ||
Translation
Lead us together, O Pūṣan, by the knowing guidance—he who directs straight along the true path, who declares: ‘this indeed is it.’
Padapatha (Word Analysis)
सम् । पू॒ष॒न् । वि॒दुषा॑ । न॒य॒ । यः । अञ्ज॑सा । अ॒नु॒ऽशास॑ति । यः । ए॒व । इ॒दम् इति॑ । ब्रव॑त् ॥सम् । पूषन् । विदुषा । नय । यः । अञ्जसा । अनुशासति । यः । एव । इदम् इति । ब्रवत् ॥sam | pūṣan | viduṣā | naya | yaḥ | añjasā | anu-śāsati | yaḥ | eva | idam iti | bravat
Word by Word
सम्together; completely (prefix)
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
पूषन्O Pūṣan
पूषन्:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
विदुषाwith the knowing one; with (your) knowledge/knower
विदुषा:
करण
TypeAdjective
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक; √विद् ‘to know’)
नयlead!
नय:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√नी (नयति)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अञ्जसाstraight; directly
अञ्जसा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअञ्जसा (अव्यय/निपात; ‘straight, directly’)
अनुशासतिinstructs; directs
अनुशासति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√शास् (अनु-शासति)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एवindeed; just
एव:
—
TypeIndeclinable
Rootएव (निपात)
इदम्this
इदम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इतिthus; ‘so’ (quotative)
इति:
—
TypeIndeclinable
Rootइति (निपात)
ब्रवत्speaks; says
ब्रवत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (ब्रवीति)