HomeRig VedaMandala 6Sukta 51Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 6.51

Rishi: Bharadvāja (traditional attribution for RV 6.51)
Devata: Mitra-Varuṇa (Ādityas), with solar ‘Eye’ motif
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify by metrical count in critical edition)

उदु त्यच्चक्षुर्महि मित्रयोराँ एति प्रियं वरुणयोरदब्धम् । ऋतस्य शुचि दर्शतमनीकं रुक्मो न दिव उदिता व्यद्यौत् ॥

उदु॒ त्यच्चक्षु॒र्महि॑ मि॒त्रयो॒राँ एति॑ प्रि॒यं वरु॑णयो॒रद॑ब्धम् । ऋ॒तस्य॒ शुचि॑ दर्श॒तमनी॑कं रु॒क्मो न दि॒व उदि॑ता॒ व्य॑द्यौत् ॥

úd u tyác cákṣur máhi mitráyor ā́ṃ éti priyáṃ váruṇayor ádabdham | ṛtásya śúci darśatám anī́kaṃ rukmó na divá úd itā́ vy àdyaut ||

Up rises that great Eye, dear to Mitra and unbetrayable to Varuṇa; the pure and visible face of the Truth. Like a golden splendour it is lifted out of heaven and shines abroad—awakening in us the sight that discerns the law of things.

उत् । ऊँ॒ इति॑ । त्यत् । चक्षुः॑ । महि॑ । मि॒त्रयोः॑ । आ । एति॑ । प्रि॒यम् । वरु॑णयोः । अद॑ब्धम् । ऋ॒तस्य॑ । शुचि॑ । द॒र्श॒तम् । अनी॑कम् । रु॒क्मः । न । दि॒वः । उत्ऽइ॑ता॑ । वि । अ॒द्यौ॒त् ॥उत् । ऊँ इति । त्यत् । चक्षुः । महि । मित्रयोः । आ । एति । प्रियम् । वरुणयोः । अदब्धम् । ऋतस्य । शुचि । दर्शतम् । अनीकम् । रुक्मः । न । दिवः । उत्इता । वि । अद्यौत् ॥ut | oṃ iti | tyat | cakṣuḥ | mahi | mitrayoḥ | ā | eti | priyam | varuṇayoḥ | adabdham | ṛtasya | śuci | darśatam | anīkam | rukmaḥ | na | divaḥ | ut-itā | vi | adyaut

उदुup, forth (indeed)
उदु:
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग) + उ (एव/उ) अव्यय
त्यत्that (thing)
त्यत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चक्षुःeye; sight
चक्षुः:
Karma
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक) < √चक्ष्/√चक्षु (देखना)
महिgreatly; mightily
महि:
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय) < मह्/महन् (महत्त्व)
मित्रयोःof Mitra
मित्रयोः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
आँtowards
आँ:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय; वैदिक रूप ‘आँ’)
एतिgoes; comes forth
एति:
Kriyā
TypeVerb
Root√इ (गमन) + प्र (लट्)
प्रियंdear; beloved
प्रियं:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
वरुणयोःof Varuṇa
वरुणयोः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
अदब्धम्unharmed; unbeguiled; unassailable
अदब्धम्:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ- + दब्ध (कृदन्त/विशेषण) < √दभ् (हिंसा/छल)
ऋतस्यof Ṛta (cosmic order)
ऋतस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
शुचिbright; pure
शुचि:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
दर्शतम्beautiful to see; splendid
दर्शतम्:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदर्शत (प्रातिपदिक) < √दृश् (देखना)
अनीकम्face; appearance; radiance
अनीकम्:
Karma
TypeNoun
Rootअनीक (प्रातिपदिक)
रुक्मःthe golden (disk/ornament); the sun
रुक्मः:
Kartā
TypeNoun
Rootरुक्म (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
दिवःfrom heaven; of the sky
दिवः:
Apādāna (abl.) / Sambandha (gen.)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
उदिताःrisen; having arisen
उदिताः:
Kartā (सहचर/विशेषण)
TypeParticiple
Rootउदित (कृदन्त) < उद् + √इ (उदय/उत्थान)
विapart; forth; widely
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
अद्यौत्shone forth; flashed
अद्यौत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootवि + √द्युत् (दीप्ति)