HomeRig VedaMandala 6Sukta 48Mantra 22
Previous Mantra

Mantra 22

Sukta 6.48

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Cosmic principles (Dyāvā-Pṛthivī; Pṛśnī as Mother principle)
Chandas: Gāyatrī (probable for 6.48 opening; requires metrical verification)

सकृद्ध द्यौरजायत सकृद्भूमिरजायत । पृश्न्या दुग्धं सकृत्पयस्तदन्यो नानु जायते ॥

स॒कृद्ध॒ द्यौर॑जायत स॒कृद्भूमि॑रजायत । पृश्न्या॑ दु॒ग्धं स॒कृत्पय॒स्तद॒न्यो नानु॑ जायते ॥

sakṛ́d dha dyáur ajāyata sakṛ́d bhū́mir ajāyata | pṛ́śnyā dugdháṃ sakṛ́t páyas tád anyó nā́nu jāyate ||

Once indeed Heaven was born, once Earth was born; once from Pṛśnī was milked the nourishing milk. That primal bringing-forth does not arise again in another: it stands as the unique foundation of creation.

स॒कृत् । ह॒ । द्यौः । अ॒जा॒य॒त॒ । स॒कृत् । भूमिः॑ । अ॒जा॒य॒त॒ । पृश्न्याः॑ । दु॒ग्धम् । स॒कृत् । पयः॑ । तत् । अ॒न्यः । न । अनु॑ । जा॒य॒ते॒ ॥सकृत् । ह । द्यौः । अजायत । सकृत् । भूमिः । अजायत । पृश्न्याः । दुग्धम् । सकृत् । पयः । तत् । अन्यः । न । अनु । जायते ॥sakṛt | ha | dyauḥ | ajāyata | sakṛt | bhūmiḥ | ajāyata | pṛśnyāḥ | dugdham | sakṛt | payaḥ | tat | anyaḥ | na | anu | jāyate

सकृत्once, one time
सकृत्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसकृत् (अव्यय-प्रातिपदिक) < *sakṛt*
indeed, surely
:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
द्यौःthe sky (Dyaus)
द्यौः:
Kartā
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
अजायतwas born, came into being
अजायत:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (जायते) जनने
सकृत्once
सकृत्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसकृत् (अव्यय-प्रातिपदिक)
भूमिःthe earth
भूमिः:
Kartā
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
अजायतwas born, came into being
अजायत:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (जायते) जनने
पृश्न्याःof Pṛśni (the speckled cow / mother)
पृश्न्याः:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootपृश्नि (प्रातिपदिक)
दुग्धम्milk; that which is milked
दुग्धम्:
Karma (as ‘that which is milked’ / ‘milk’)
TypeParticiple/Adjective (used substantively)
Root√दुह् (दोग्धि) दोहने → दुग्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
सकृत्once
सकृत्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसकृत् (अव्यय-प्रातिपदिक)
पयःmilk, sap
पयः:
Karma / Predicate-noun (apposition to दुग्धम्)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
Karma / Anaphoric reference
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्यःanother (one)
अन्यः:
Kartā
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
not
:
Negation particle
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
अनुafter, following; in succession
अनु:
Preverb to जायते
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
जायतेis born, arises
जायते:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (जायते) जनने