HomeRig VedaMandala 6Sukta 35Mantra 5
Previous Mantra

Mantra 5

Sukta 6.35

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (Bharadvāja family)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; not mechanically verified here)

तमा नूनं वृजनमन्यथा चिच्छूरो यच्छक्र वि दुरो गृणीषे । मा निररं शुक्रदुघस्य धेनोराङ्गिरसान्ब्रह्मणा विप्र जिन्व ॥

तमा नू॒नं वृ॒जन॑म॒न्यथा॑ चि॒च्छूरो॒ यच्छ॑क्र॒ वि दुरो॑ गृणी॒षे । मा निर॑रं शुक्र॒दुघ॑स्य धे॒नोरा॑ङ्गिर॒सान्ब्रह्म॑णा विप्र जिन्व ॥

támā nūnáṃ vṛ́janam anyáthā cit chū́ro yác chakra ví dúro gṛṇī́ṣe | mā nír araṃ śukrádughasya dhénoḥ āṅgirasā́n bráhmaṇā vipra jinva ||

Even now, O Shakra, thou Hero, thou breakest open the hard-pressed place and its doors, in whatever way; therefore we hymn thee. Let not the bright-yielding Cow of Light run dry for us; by the power of the Word, O seer, quicken the Angiras-forces within, that they may bring out the hidden splendours.

तम् । आ । नू॒नम् । वृ॒जन॑म् । अ॒न्यथा॑ । चि॒त् । शूरः॑ । यत् । श॒क्र॒ । वि । दुरः॑ । गृ॒णी॒षे । मा । निः । अ॒र॒म् । शु॒क्र॒ऽदुघ॑स्य । धे॒नोः । आ॒ङ्गि॒र॒सान् । ब्रह्म॑णा । वि॒प्र॒ । जि॒न्व॒ ॥तम् । आ । नूनम् । वृजनम् । अन्यथा । चित् । शूरः । यत् । शक्र । वि । दुरः । गृणीषे । मा । निः । अरम् । शुक्रदुघस्य । धेनोः । आङ्गिरसान् । ब्रह्मणा । विप्र । जिन्व ॥tam | ā | nūnam | vṛjanam | anyathā | cit | śūraḥ | yat | śakra | vi | duraḥ | gṛṇīṣe | mā | niḥ | aram | śukra-dughasya | dhenoḥ | āṅgirasān | brahmaṇā | vipra | jinva

तमाhim/that one (as object)
तमा:
कर्म
TypePronoun/Adjective
Rootतम (सर्वनाम-प्रातिपदिक; तद्-श्रृंखला) अथवा तम (विशेषण-प्रातिपदिक ‘अन्धकार/तम’)—यहाँ सर्वनाम-रूप
नूनम्now, indeed
नूनम्:
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय) < नु (निपात) + ऊनम्
वृजनम्distress, hardship
वृजनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृजन (प्रातिपदिक) ‘कष्ट/संकट/दुर्गति; भीड़/समूह’
अन्यथाotherwise, in another way
अन्यथा:
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय) < अन्य + था
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय/निपात) ‘even, indeed’
शूरःthe hero, the mighty one
शूरः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootशूर (प्रातिपदिक) ‘वीर’
यत्what/that which
यत्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शक्रO Śakra (Indra)
शक्र:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootशक्र (प्रातिपदिक) ‘शक्तिमान्’ (इन्द्र-विशेषण)
विapart, asunder
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
दुरःdoors, gates
दुरः:
कर्म
TypeNoun
Rootदुर्/द्वार (प्रातिपदिक) ‘द्वार’—वैदिक रूप दुरः
गृणीषेyou praise/sing
गृणीषे:
क्रिया
TypeVerb
Rootगॄ/गृ (धातु) ‘स्तु/गाय’
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय) तथा ‘मा’ (सम्बोधन) — यहाँ निषेध
निःout, away
निः:
TypeIndeclinable
Rootनिस्/निः (उपसर्ग/अव्यय) ‘out, away’
अरम्enough; in vain/unduly (contextual)
अरम्:
TypeIndeclinable
Rootअरम् (अव्यय) ‘पर्याप्तम्/शीघ्रम्/सम्यक्’
शुक्रदुघस्यof the bright-milking (cow)
शुक्रदुघस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (compound)
Rootशुक्र-दुघ (समास-प्रातिपदिक) ‘उज्ज्वल/शुद्ध दुग्ध देने वाली’
धेनोःof the cow
धेनोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक) ‘दूध देने वाली गाय’
आङ्गिरसान्the Aṅgirases
आङ्गिरसान्:
कर्म
TypeNoun
Rootआङ्गिरस (प्रातिपदिक) ‘अङ्गिरस्-वंशज/ऋषि-समूह’
ब्रह्मणाwith/through sacred hymn (brahman)
ब्रह्मणा:
करण
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) ‘ब्रह्म/स्तोत्र/मन्त्र-शक्ति’
विप्रO inspired sage
विप्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक) ‘कवि/ऋषि; प्रेरित’
जिन्वimpel, quicken, strengthen
जिन्व:
क्रिया
TypeVerb
Rootजिव्/जिन्व् (धातु) ‘प्रेरय/वर्धय/तृप्तय’