HomeRig VedaMandala 6Sukta 3Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 6.3

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; verify)

तिग्मं चिदेम महि वर्पो अस्य भसदश्वो न यमसान आसा । विजेहमानः परशुर्न जिह्वां द्रविर्न द्रावयति दारु धक्षत् ॥

ति॒ग्मं चि॒देम॒ महि॒ वर्पो॑ अस्य॒ भस॒दश्वो॒ न य॑मसा॒न आ॒सा । वि॒जेह॑मानः पर॒शुर्न जि॒ह्वां द्र॒विर्न द्रा॑वयति॒ दारु॒ धक्ष॑त् ॥

tigṁáṃ cid éma máhi várpo asyá bhásad áśvo na yamasāná āsā́ | vi-jéhamānaḥ paraśúr na jihvā́ṃ dravír na drāvayati dā́ru dhákṣat ||

Sharp indeed is his onset, great is his form; he pants like a horse straining with its mouth. Lashing his tongue like an axe in motion, like a smelter he melts—he has burned the wood.

ति॒ग्मम् । चि॒त् । एम॑ । महि॑ । वर्पः॑ । अ॒स्य॒ । भस॑त् । अश्वः॑ । न । य॒म॒सा॒न । आ॒सा । वि॒ऽजेह॑मानः । प॒र॒शुः । न । जि॒ह्वाम् । द्र॒विः । न । द्र॒व॒य॒ति॒ । दारु॑ । धक्ष॑त् ॥तिग्मम् । चित् । एम । महि । वर्पः । अस्य । भसत् । अश्वः । न । यमसान । आसा । विजेहमानः । परशुः । न । जिह्वाम् । द्रविः । न । द्रवयति । दारु । धक्षत् ॥tigmam | cit | ema | mahi | varpaḥ | asya | bhasat | aśvaḥ | na | yamasāna | āsā | vi-jehamānaḥ | paraśuḥ | na | jihvām | draviḥ | na | dravayati | dāru | dhakṣat

ति॒ग्मम्sharp, keen
ति॒ग्मम्:
कर्म (विशेष्य-विशेषणभावेन ‘वर्पः’ इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootतिग्म (प्रातिपदिक)
चित्even, indeed
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
एमेthey have gone / they went
एमे:
कर्तृ (अग्न्यादयः/देवाः—प्रसङ्गतः)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
महिgreatly, mightily
महि:
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय/उपसर्गवत्)
वर्पःform, beauty, appearance
वर्पः:
कर्म
TypeNoun
Rootवर्पस् (प्रातिपदिक)
अस्यof him / of this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भसत्shining, blazing
भसत्:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (Adjectival)
Rootभस् (धातु) / भसत् (वर्तमान कृदन्त-प्रातिपदिक)
अश्वःhorse
अश्वः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
यमसानःrestraining/holding in, checking
यमसानः:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple
Rootयम् (धातु) → यमसान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
आसाhe sat / he has sat
आसा:
कर्तृ
TypeVerb
Rootआस् (धातु)
विजेहमानःtrembling, quivering
विजेहमानः:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple
Rootजिह्/जिहे (धातु; ‘जिहे/जिहेते’ कम्पने) + वि- (उपसर्ग) → विजेहमान (कृदन्त)
परशुःaxe
परशुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपरशु (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
जिह्वाम्tongue
जिह्वाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजिह्वा (प्रातिपदिक)
द्रविः(a) runner; swift one
द्रविः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्रवि (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
द्रावयतिdrives, makes run
द्रावयति:
कर्तृ
TypeVerb
Rootद्रु/द्रव् (धातु) → द्रावय (णिजन्त)
दारुwood
दारु:
कर्म
TypeNoun
Rootदारु (प्रातिपदिक)
धक्षत्burned, consumed
धक्षत्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootदह् (धातु)