HomeRig VedaMandala 6Sukta 27Mantra 8
Previous Mantra

Mantra 8

Sukta 6.27

Rishi: Bharadvāja (traditional)
Devata: Agni (addressed), with Indra/Maghavan as giver in narrative
Chandas: Triṣṭubh (probable)

द्वयाँ अग्ने रथिनो विंशतिं गा वधूमतो मघवा मह्यं सम्राट् । अभ्यावर्ती चायमानो ददाति दूणाशेयं दक्षिणा पार्थवानाम् ॥

द्व॒याँ अ॑ग्ने र॒थिनो॑ विंश॒तिं गा व॒धूम॑तो म॒घवा॒ मह्यं॑ स॒म्राट् । अ॒भ्या॒व॒र्ती चा॑यमा॒नो द॑दाति दू॒णाशे॒यं दक्षि॑णा पार्थ॒वाना॑म् ॥

dvayā́ṃ agne rathíno viṃśatíṃ gā́ vadhū́mato maghávā máhyaṃ samrā́ṭ | abhyāvartī́ cāyamānó dadāti dūṇā́śeyáṃ dákṣiṇā pārthavā́nām ||

Two chariot-fighters and twenty cows, O Agni—Maghavan the sovereign gives to me; Abhyāvartī and Cāyamāna bestow this gift-offering, a Dakṣiṇā that is hard to diminish, of the Pārthavānas.

द्व॒यान् । अ॒ग्ने॒ । र॒थिनः॑ । विं॒श॒तिम् । गाः । व॒धूऽम॑तः । म॒घऽवा॑ । मह्य॑म् । स॒म्ऽराट् । अ॒भि॒ऽआ॒व॒र्ती । चा॒य॒मा॒नः । द॒दा॒ति॒ । दुः॒ऽनाशा॑ । इ॒यम् । दक्षि॑णा । पा॒र्थ॒वाना॑म् ॥द्वयान् । अग्ने । रथिनः । विंशतिम् । गाः । वधूमतः । मघवा । मह्यम् । सम्राट् । अभिआवर्ती । चायमानः । ददाति । दुःनाशा । इयम् । दक्षिणा । पार्थवानाम् ॥dvayān | agne | rathinaḥ | viṃśatim | gāḥ | vadhū-mataḥ | magha-vā | mahyam | sam-rāṭ | abhi-āvartī | cāyamānaḥ | dadāti | duḥ-nāśā | iyam | dakṣiṇā | pārthavānām

द्वयाम्two (as a pair)
द्वयाम्:
कर्म (ददाति इत्यस्य)
TypeAdjective/Numeral
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक) → द्वय
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
रथिनःchariot-men; riders
रथिनः:
कर्म (ददाति इत्यस्य)
TypeNoun/Adjective
Rootरथिन् (प्रातिपदिक)
विंशतिम्twenty
विंशतिम्:
कर्म (ददाति इत्यस्य)
TypeNumeral
Rootविंशति (संख्या-प्रातिपदिक)
गाःcows
गाः:
कर्म (ददाति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
वधूमतःof the bride-possessing (bridegroom)
वधूमतः:
सम्बन्ध (मघवा इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवधूमत् (प्रातिपदिक; वधू + मतुप्)
मघवाthe bountiful giver
मघवा:
कर्तृ (ददाति इत्यस्य)
TypeNoun/Adjective
Rootमघवन् (प्रातिपदिक)
मह्यम्to me
मह्यम्:
सम्प्रदान (to me)
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सम्राट्the sovereign king
सम्राट्:
कर्तृ (मघवा इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun
Rootसम्राज्/सम्राट् (प्रातिपदिक)
अभ्यावर्तीreturning (homeward)
अभ्यावर्ती:
कर्तृ (मघवा/सम्राट् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (participial epithet)
Rootअभि-आ-वृत् (धातु √वृत् ‘to turn/return’; कृत्-प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
आयमानःcoming; approaching
आयमानः:
कर्तृ (मघवा/सम्राट् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeVerb (present participle, middle)
Rootआ-यम् (धातु √यम् ‘to go/extend’; शानच्)
ददातिgives
ददाति:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (धातु √दा ‘to give’)
दूणाशेयम्a precious/rare
दूणाशेयम्:
कर्म (ददाति इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootदूणाशेय (प्रातिपदिक; ‘hard-to-attain/precious’—Vedic epithet)
दक्षिणाgift-fee; sacrificial reward
दक्षिणा:
कर्म (ददाति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
पार्थवानाम्of the Pārthavas (a lineage/people)
पार्थवानाम्:
सम्बन्ध (दक्षिणा इत्यस्य—‘of the Pārthavas’)
TypeNoun (gentilic) / Adjective
Rootपार्थव (प्रातिपदिक; ‘descendant of Pṛthu/Pr̥thā’, clan-name)