HomeRig VedaMandala 6Sukta 15Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 6.15

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

त्वमग्ने वनुष्यतो नि पाहि त्वमु नः सहसावन्नवद्यात् । सं त्वा ध्वस्मन्वदभ्येतु पाथः सं रयिः स्पृहयाय्यः सहस्री ॥

त्वम॑ग्ने वनुष्य॒तो नि पा॑हि॒ त्वमु॑ नः सहसावन्नव॒द्यात् । सं त्वा॑ ध्वस्म॒न्वद॒भ्ये॑तु॒ पाथ॒: सं र॒यिः स्पृ॑ह॒याय्य॑: सह॒स्री ॥

tvám agne vanuṣyató ní pāhi tvám u naḥ sahasāvan avadyā́t | sáṃ tvā dhvasmánvad abhy ètu pā́thaḥ sáṃ rayíḥ spṛhayā́yyaḥ sahasrī́ ||

You, O Agni, protect the one who strives to serve; you, O mighty, protect us from fault. Let the path come to you with its overcoming power; let the thousandfold rayi, desirable to the soul, gather to us.

त्वम् । अ॒ग्ने॒ । व॒नु॒ष्य॒तः । नि । पा॒हि॒ । त्वम् । ऊँ॒ इति॑ । नः॒ । स॒ह॒सा॒ऽव॒न् । अ॒व॒द्यात् । सम् । त्वा॒ । ध्व॒स्म॒न्ऽवत् । अ॒भि । ए॒तु॒ । पाथः॑ । सम् । र॒यिः । स्पृ॒ह॒याय्यः॑ । स॒ह॒स्री ॥त्वम् । अग्ने । वनुष्यतः । नि । पाहि । त्वम् । ऊँ इति । नः । सहसावन् । अवद्यात् । सम् । त्वा । ध्वस्मन्वत् । अभि । एतु । पाथः । सम् । रयिः । स्पृहयाय्यः । सहस्री ॥tvam | agne | vanuṣyataḥ | ni | pāhi | tvam | oṃ iti | naḥ | sahasāvan | avadyāt | sam | tvā | dhvasman-vat | abhi | etu | pāthaḥ | sam | rayiḥ | spṛhayāyyaḥ | sahasrī

त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वनुष्यतःof the worshipping/striving (man)
वनुष्यतः:
सम्बन्ध
TypeAdjective/Participle
Rootवनुष्यत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वनुष् ‘to desire/seek, to win’)
निdown; in; (as preverb)
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/निपात)
पाहिprotect
पाहि:
क्रिया
TypeVerb
Root√पा (पालने)
त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
indeed; and
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
नःus; our
नः:
सम्प्रदान (पाहि/अभ्येतु इत्यर्थे ‘to us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहसावन्O mighty one
सहसावन्:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootसहसावन् (प्रातिपदिक; ‘possessing might’ < सहस्)
अवद्यात्from blame/fault
अवद्यात्:
अपादान
TypeNoun
Rootअवद्य (प्रातिपदिक; ‘blame, fault’)
सम्together; wholly
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
त्वाthee
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
ध्वस्मन्वत्ruin-dispelling; having ‘dhvasman’ (power to crush)
ध्वस्मन्वत्:
विशेषण (पाथः/अभ्येतु)
TypeAdjective
Rootध्वस्मन् + वत् (प्रातिपदिक; ‘having ध्वस्मन्’)
वत्-possessing
वत्:
TypeSuffixal element
Rootवत् (तद्धित; ‘possessing’)
अभ्येतुlet (it) come towards
अभ्येतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअभि-√इ (गत्यर्थ)
पाथःthe path/course
पाथः:
कर्तृ (अभ्येतु)
TypeNoun
Rootपाथस् (प्रातिपदिक; ‘path, course’)
सम्together; wholly
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
रयिःwealth
रयिः:
कर्तृ (अभ्येतु—elliptic ‘may wealth come’)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
स्पृहयाय्यःmuch-longed-for
स्पृहयाय्यः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootस्पृहयाय्य (प्रातिपदिक; desiderable/longed-for < √स्पृह् ‘to desire’)
सहस्रीthousandfold
सहस्री:
विशेषण
TypeAdjective
Rootसहस्रिन्/सहस्री (प्रातिपदिक; ‘thousandfold’)