HomeRig VedaMandala 5Sukta 9Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 5.9

Rishi: Vasiṣṭha (probable for 5.9)
Devata: Agni
Chandas: Likely Anuṣṭubh/Gāyatrī-family short meter (uncertain; requires scan)

उत स्म यं शिशुं यथा नवं जनिष्टारणी । धर्तारं मानुषीणां विशामग्निं स्वध्वरम् ॥

उ॒त स्म॒ यं शिशुं॑ यथा॒ नवं॒ जनि॑ष्टा॒रणी॑ । ध॒र्तारं॒ मानु॑षीणां वि॒शाम॒ग्निं स्व॑ध्व॒रम् ॥

uta sma yaṁ śiśuṁ yathā navaṁ janiṣṭā araṇī | dhartāraṁ mānuṣīṇāṁ viśām agniṁ su-adhvaram ||

And indeed, him whom the two araṇīs beget like a newborn child—Agni, the upholder of the human communities—him, the one of good sacrifice, they establish for the right rite.

उ॒त । स्म॒ । यम् । शिशु॑म् । यथा॑ । नव॑म् । जनि॑ष्ट । अ॒रणी॒ इति॑ । ध॒र्तार॑म् । मानु॑षीणाम् । वि॒शाम् । अ॒ग्निम् । सु॒ऽअ॒ध्व॒रम् ॥उत । स्म । यम् । शिशुम् । यथा । नवम् । जनिष्ट । अरणी इति । धर्तारम् । मानुषीणाम् । विशाम् । अग्निम् । सुअध्वरम् ॥uta | sma | yam | śiśum | yathā | navam | janiṣṭa | araṇī iti | dhartāram | mānuṣīṇām | viśām | agnim | su-adhvaram

उतand, also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
स्मindeed, surely
स्म:
TypeIndeclinable
Rootस्म
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शिशुम्the child, the young one
शिशुम्:
Karma (यम् इति सर्वनामस्य विशेष्य) / कर्मपद-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक)
यथाas, like
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
नवम्new, fresh
नवम्:
Karma (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक)
जनिष्टाwas born, came to be
जनिष्टा:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) → जनिष्टा (वेद. परस्मैपद-लुङ्/अोरिस्ट)
अरणीthe fire-drill (arani)
अरणी:
Kartā
TypeNoun
Rootअरणि (प्रातिपदिक)
धर्तारम्the supporter, sustainer
धर्तारम्:
Karma (अग्निम् इति विशेष्यस्य विशेषण-रूपेण)
TypeNoun (agent) / Epithet
Rootधृ (धातु) → धर्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
मानुषीणाम्of the human (women/folk)
मानुषीणाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootमानुषी (प्रातिपदिक; ‘मानुष’ से स्त्री)
विशाम्of the clans, of the settlements
विशाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
स्वध्वरम्of good rite; with good sacrifice/ceremony
स्वध्वरम्:
Karma (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootसु- + अध्वर (प्रातिपदिक) → स्वध्वर