HomeRig VedaMandala 5Sukta 86Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 5.86

Rishi: Atri (Ātreya) (Indrāgnī hymns in Maṇḍala 5 are within Atri collection)
Devata: Indra-Agni (dual deity)
Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables; typical for compact dual-invocations)

इन्द्राग्नी यमवथ उभा वाजेषु मर्त्यम् । दृळ्हा चित्स प्र भेदति द्युम्ना वाणीरिव त्रितः ॥

इन्द्रा॑ग्नी॒ यमव॑थ उ॒भा वाजे॑षु॒ मर्त्य॑म् । दृ॒ळ्हा चि॒त्स प्र भे॑दति द्यु॒म्ना वाणी॑रिव त्रि॒तः ॥

índrāgnī yám avátha ubhā́ vā́jeṣu mártyam | dṛḷhā́ cít sá prá bhédati dyumnā́ vā́ṇīr-iva tritáḥ ||

Indra and Agni—whomever you two uphold in the plenitudes of force, that mortal breaks even what is firmly fixed, as Trita breaks forth radiant utterances. For when Will and Power join, the inner obstacles crack and the light-bearing word emerges.

इन्द्रा॑ग्नी॒ इति॑ । यम् । अव॑थः । उ॒भा । वाजे॑षु । मर्त्य॑म् । दृ॒ळ्हा । चि॒त् । सः । प्र । भे॒द॒ति॒ । द्यु॒म्ना । वाणीः॑ऽइव । त्रि॒तः ॥इन्द्राग्नी इति । यम् । अवथः । उभा । वाजेषु । मर्त्यम् । दृळ्हा । चित् । सः । प्र । भेदति । द्युम्ना । वाणीःइव । त्रितः ॥indrāgnī iti | yam | avathaḥ | ubhā | vājeṣu | martyam | dṛḷhā | cit | saḥ | pra | bhedati | dyumnā | vāṇīḥ-iva | tritaḥ

इन्द्राग्नीIndra and Agni
इन्द्राग्नी:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र + अग्नि (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अवथःyou two protect
अवथः:
TypeVerb
Rootअव् (रक्षण/पालन) धातु
उभाboth
उभा:
Kartā
TypeAdjective
Rootउभ (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)
वाजेषुin contests / in prizes (of strength)
वाजेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
मर्त्यम्the mortal (man)
मर्त्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
दृळ्हाfirm (things)
दृळ्हा:
Karma
TypeAdjective
Rootदृळ्ह (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘firm, strong’)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
भेदतिsplits, breaks through
भेदति:
TypeVerb
Rootभिद् (भेदने) धातु
द्यु॒म्नाglories, brilliant powers
द्यु॒म्ना:
Karma
TypeNoun
Rootद्यु॒म्न (प्रातिपदिक)
वाणीःvoices, utterances
वाणीः:
Karma
TypeNoun
Rootवाणी (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
त्रितःTrita (Āptya)
त्रितः:
Kartā
TypeNoun
Rootत्रित (प्रातिपदिक; देव/ऋषि-नाम)