HomeRig VedaMandala 5Sukta 83Mantra 10
Previous Mantra

Mantra 10

Sukta 5.83

Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Parjanya
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अवर्षीर्वर्षमुदु षू गृभायाकर्धन्वान्यत्येतवा उ । अजीजन ओषधीर्भोजनाय कमुत प्रजाभ्योऽविदो मनीषाम् ॥

अव॑र्षीर्व॒र्षमुदु॒ षू गृ॑भा॒याक॒र्धन्वा॒न्यत्ये॑त॒वा उ॑ । अजी॑जन॒ ओष॑धी॒र्भोज॑नाय॒ कमु॒त प्र॒जाभ्यो॑ऽविदो मनी॒षाम् ॥

ávārṣīr várṣam úd u ṣū́ gṛbhā́yā́ka dhánvāny áty etavā́ u | ájījano óṣadhīr bhójanāya kám ut prá-jābhyo ’vido manīṣā́m ||

You have rained; you have lifted up the rain to be firmly held, so that the dry places may be crossed beyond. You have brought forth the herbs for our nourishment; and what inspiration of understanding have you found for the generations?

अव॑र्षीः । व॒र्षम् । उत् । ऊँ॒ इति॑ । सु । गृ॒भा॒य॒ । अकः॑ । धन्वा॑नि । अति॑ऽए॒त॒वै॒ । ऊँ॒ इति॑ । अजी॑जनः । ओष॑धीः । भोज॑नाय । कम् । उ॒त । प्र॒ऽजाभ्यः॑ । अ॒वि॒दः॒ । म॒नी॒षाम् ॥अवर्षीः । वर्षम् । उत् । ऊँ इति । सु । गृभाय । अकः । धन्वानि । अतिएतवै । ऊँ इति । अजीजनः । ओषधीः । भोजनाय । कम् । उत । प्रजाभ्यः । अविदः । मनीषाम् ॥avarṣīḥ | varṣam | ut | oṃ | iti | su | gṛbhāya | akaḥ | dhanvāni | ati-etavai | oṃ iti | ajījanaḥ | oṣadhīḥ | bhojanāya | kam | uta | pra-jābhyaḥ | avidaḥ | manīṣām

अवर्षीःthou didst rain / thou pouredst (rain)
अवर्षीः:
TypeVerb
Root√वृष् (वर्षति) / caus. √वृष्
वर्षम्rain
वर्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootवर्ष (prātipadika)
उदुup/ forth indeed
उदु:
TypeIndeclinable
Rootउत् + उ (particle cluster)
षुindeed, surely
षु:
TypeIndeclinable
Rootषु (particle)
गृभायseize! grasp!
गृभाय:
TypeVerb
Root√गृह्/गृभ् (गृह्णाति/गृभ्णाति)
अकर्धन्वानिthe parched (ones/places)
अकर्धन्वानि:
Karma
TypeAdjective
Rootकर्धन्व (prātipadika; RV ‘dry/lean, parched’)
अत्येतवाpass over! go beyond!
अत्येतवा:
TypeVerb
Rootअति + √इ (एति) → ‘अत्येतु’ (to pass over) ; RV form
indeed, and
:
TypeIndeclinable
Rootउ (particle)
अजीजनःthou didst cause to be born / thou producedst
अजीजनः:
TypeVerb
Root√जन् (जनयति) causative
ओषधीःplants, herbs
ओषधीः:
Karma
TypeNoun
Rootओषधि (prātipadika)
भोजनायfor nourishment, for food
भोजनाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootभोजन (prātipadika)
कम्what? (how?)
कम्:
Karma
TypePronoun
Rootक (interrog./indef. pronoun stem)
उतand, also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (particle)
प्रजाभ्यःfor the creatures, for offspring
प्रजाभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootप्रजा (prātipadika)
अविदःthou didst find / procure
अविदः:
TypeVerb
Root√विद् (वेद/विन्दति) ‘to find/obtain’
मनीषाम्thought, wisdom, insight
मनीषाम्:
Karma
TypeNoun
Rootमनीषा (prātipadika)