HomeRig VedaMandala 5Sukta 81Mantra 5
Previous Mantra

Mantra 5

Sukta 5.81

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.81)
Devata: Savitṛ (with functional identification with Pūṣan in this mantra)
Chandas: Jagatī (common for RV 5.81; exact scan may vary)

उतेशिषे प्रसवस्य त्वमेक इदुत पूषा भवसि देव यामभिः । उतेदं विश्वं भुवनं वि राजसि श्यावाश्वस्ते सवित स्तोममानशे ॥

उ॒तेशि॑षे प्रस॒वस्य॒ त्वमेक॒ इदु॒त पू॒षा भ॑वसि देव॒ याम॑भिः । उ॒तेदं विश्वं॒ भुव॑नं॒ वि रा॑जसि श्या॒वाश्व॑स्ते सवित॒ स्तोम॑मानशे ॥

úteśiṣe prasavásya tvám éka íd utá pūṣā bhavasi deva yā́mabhiḥ | utédáṃ víśvaṃ bhúvanaṃ ví rājasi śyāvā́śvas te savitar stómam ānaśe ||

And thou alone art the master of the impulsion (prasava) that sets the soul in motion; and in thy goings, O god, thou becomest Pūṣan, the fostering guide. And thou art the wide ruler of this entire world of becoming; O Savitṛ of the dark steeds, accept and enjoy our hymn of affirmation.

उ॒त । ई॒शि॒षे॒ । प्र॒ऽस॒वस्य॑ । त्वम् । एकः॑ । इत् । उ॒त । पू॒षा । भ॒व॒सि॒ । दे॒व॒ । याम॑ऽभिः । उ॒त । इ॒दम् । विश्व॑म् । भुव॑नम् । वि । रा॒ज॒सि॒ । श्या॒वऽअ॑श्वः । ते॒ । स॒वि॒त॒रिति॑ । स्तोम॑म् । आ॒न॒शे॒ ॥उत । ईशिषे । प्रसवस्य । त्वम् । एकः । इत् । उत । पूषा । भवसि । देव । यामभिः । उत । इदम् । विश्वम् । भुवनम् । वि । राजसि । श्यावअश्वः । ते । सवितरिति । स्तोमम् । आनशे ॥uta | īśiṣe | pra-savasya | tvam | ekaḥ | it | uta | pūṣā | bhavasi | deva | yāma-bhiḥ | uta | idam | viśvam | bhuvanam | vi | rājasi | śyāva-aśvaḥ | te | savitariti | stomam | ānaśe

उतand; also; moreover
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
ईशिषेyou rule; you have mastery
ईशिषे:
TypeVerb
Rootईश्
प्रसवस्यof the impulsion/instigation (creative sending-forth)
प्रसवस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootप्रसव
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
एकःalone; one
एकः:
कर्तृ (त्वम्-विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक
इत्indeed; just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत्
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
पूषाPūṣan (the nourisher/guide deity)
पूषा:
कर्तृ (भवसि-समासार्थे)
TypeNoun
Rootपूषन्
भवसिyou become; you are
भवसि:
TypeVerb
Rootभू
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव
यामभिःwith goings/paths; with courses
यामभिः:
करण
TypeNoun
Rootयाम
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
इदम्this
इदम्:
कर्म (वि-राजसि इत्यस्य) / विषय
TypePronoun
Rootइदम्
विश्वम्all; entire
विश्वम्:
कर्म/विषय
TypeAdjective
Rootविश्व
भुवनम्world; being; realm
भुवनम्:
कर्म/विषय
TypeNoun
Rootभुवन
विapart; widely; forth (prefix)
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि
राजसिyou shine; you rule
राजसि:
TypeVerb
Rootराज्
श्यावाश्वःŚyāvāśva (the seer/poet)
श्यावाश्वः:
कर्तृ (अस्ते इत्यस्य)
TypeNoun (epithet)
Rootश्यावाश्व
तेto you; for you / of you
ते:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (स्तोमस्य)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
सवितःO Savitar
सवितः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसवितृ
स्तोमम्hymn; praise
स्तोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्तोम
आनशेhas attained; reaches; offers/obtains
आनशे:
TypeVerb
Rootअश्